سیره علمی و عملی علامه سید محمدحسین طباطبایی رحمه الله صفحه 32

ص:42

آشنایی کامل با مبانی عرفان اسلامی

آشنایی کامل با مبانی عرفان اسلامی

علامه طباطبایی رحمه الله، با مبانی عرفان و خطوط کلی کشف و اقسام گوناگون شهود آشنایی کامل داشت. ازاین رو، در عین دعوت به تهذیب نفس و استفاده از روش تزکیه قرآن و حمایت از ریاضت مشروع و تبیین راه دل در کنار تعلیل راه فکر، هرگز کشف عرفانی خود یا دیگران را معیار تفسیر قرار نمی داد و آن منکشف یا مشهود را در صورت صحت، یکی از مصداق های آیه می دانست، نه محور منحصر آیه مورد بحث.

ایشان در میان وجوه و احتمال های گوناگون، آن وجه یا احتمالی که راه کشف را می بست و مسیر تزکیه نفس را سد می کرد، نمی پذیرفت. (1)

توانایی علامه در تشخیص مفهوم از مصداق و خلط نکردن تفسیر و تطبیق

توانایی علامه در تشخیص مفهوم از مصداق و خلط نکردن تفسیر و تطبیق

استاد جوادی آملی، یکی دیگر از ویژگی های مهم روش تفسیری علامه را این گونه بیان می کند:

مرحوم علامه _ قدس سره _ در تشخیص مفهوم از مصداق، کارآزموده بودند و هرگز تفسیر را با تطبیق خلط نمی کردند و اگر روایت معتبری، شأن نزول آیه را بیان می کرد یا بر انطباق محتوای آن بر گروهی از صحابه یا فردی از آنان دلالت می نمود، هرگز آن را به حساب تفسیر مفهومی نمی آوردند که قضیه از کسوت کلیت بیرون آمده و به­صورت شخصی درآید و می فرمودند: این «جَرْی» است، نه تفسیر. اگر برای آیه جز یک مصداق، فرد دیگری نباشد، باز آیه به همان معنای جامع و مفهوم کلی خود تفسیر می شود و همواره زنده و حاکم است؛ چون تجلی «حیّ لا یموت»، کتابی جاوید و چشمه جوشان آب حیات خواهد بود و اگر آیه قرآن از صورت جامعیت مفهومی خود تنزل کند و در سطح فرد خارجی مشخص گردد، با زوال آن فرد، آیه هم از بین