سیره علمی و عملی علامه سید محمدحسین طباطبایی رحمه الله صفحه 33

ص:43

خواهد رفت، درحالی که قرآن «یَجْری کما یَجْری الشَّمْسُ و القَمرُ»؛ همانند دو اختر پرفروغ آفتاب و ماه، نورافکن جوامع بشر است و از طرفی، قرآن به عنوان «جوامع الکلم»، بر قلب مطهر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نازل شد که آن حضرت فرمود: «... اعطیت جوامع الکلم» و اگر بر فرد یا گروه یا جریان خاصی منطبق گردد و همراه تحول مورد انطباق، دگرگون شود، دیگر به عنوان جوامع الکلم نخواهد بود.

از این رهگذر معلوم می شود که تحولات گوناگون مصادیق، موجب تحول تفسیر نمی شود؛ زیرا الفاظ برای ارواح معانی وضع شده اند و مادامی­ که هدف یک چیز معیّن و غرض مترتب بر آن باقی است، نام آن محفوظ است؛ گرچه، فراوانی در مصادیق آن راه یافته باشد، مانند اسامی چراغ و ترازو و قلم و نظایر آن، که بین مصادیق موجود در اعصار پیشین و مصادیق اختراع شده عصر صنعت، امتیاز فراوانی از لحاظ مصداق هست، ولی همه آنها در مفاهیم جامع اسامی یادشده، مندرج می باشند؛ زیرا لفظ در مفهوم استعمال می شود، نه در مصداق و تفاوت مصداق، موجب تبدل مفهوم نخواهد بود. (1)

پاسداری از مکتب تشیع

پاسداری از مکتب تشیع

علامه تهرانی رحمه الله در معرفی تفسیر المیزان می نویسد:

از دیگر خصوصیات این تفسیر، پاسداری از مکتب تشیع است که با بحث های دقیق و عمیق و نشان دادن مواضع آیات، این مهم را ایفا کرده است و با لسانی رسا و بلیغ، بدون آنکه حمیت های جاهلی را برانگیزد و آتش عصبیت را دامن زند، از روی نفس آیات قرآن و تفسیری که قابل رد و انکار نباشد و نیز به وسیله روایاتی که از خود علامه نقل شده، چون تفسیر الدُّرُّ المَنْثُور و غیره، در هر موضوعی از موضوعات وِلایی، مطلب را روشن و ولایت عامه و کلیه حضرت امیرالمؤمنین، علی بن أبی­طالب و أئمه طاهرین _ صلوات الله علیهم اجمعین _ را برهانی و مبّین می نماید.