سیره علمی و عملی علامه سید محمدحسین طباطبایی رحمه الله صفحه 45

ص:55

دوره اسلامی تسلط کامل یافت. وی تنها به مطالعه درباره این مکتب­ها بسنده نکرد، بلکه با تشکیل جلسه های فلسفی ویژه ای توانست از اندیشه­ها و نظرهای فیلسوفان ایران باستان، حکمای هند و خاور دور اطلاعاتی به دست آورد. او با این بررسی ها و مطالعات، به چنان احاطه ای در فلسفه دست یافت که نظریه های جدید صادر کرد. برای مثال، می فرمود:

در هیچ مکتب فلسفی چه قبل از اسلام و چه بعد از اسلام، شرک در ذات مطرح نبوده است و تمام مکاتب فلسفی، به توحید ذات معتقد بوده و اگر آلوده به شرک شده اند، این آلودگی مربوط به شرک در مراحل پایین ذات بوده است.

بدین ترتیب، چنین ادعایی را تنها کسانی چون علامه طباطبایی که به همه مکتب های فلسفی جهان احاطه کامل دارند، می توانند بیان کنند.(1)

تنظیم فلسفه به صورت مسائل هندسی

تنظیم فلسفه به صورت مسائل هندسی

استاد جعفر سبحانی در این باره می نویسد:

به موجب احاطه بر مکاتب فلسفی بالأخص فلسفه اسلامی بود که حضرت استاد درباره تنظیم مسائل فلسفی و تبیین پایه های تکامل آن در دوره اسلامی، به دو کار مهم دست زد:

1. کلیه مسائل اصلی فلسفه را برشمرد و اصول آن را به هفتصد مسئله رسانید، آنگاه با تتبع زایدالوصفی، اصولی را که از فلسفه یونان به دوره اسلامی وارد شده بود، از اصولی که به وسیله فلاسفه اسلامی پی ریزی گردیده بود، جدا ساخت و ثابت نمود که فلسفه در دوره یونانی، از دویست مسئله تجاوز نمی کرد، درحالی که پس از انتقال به حوزه های فلسفی اسلامی به وسیله فلاسفه اسلامی، به هفتصد مسئله رسید. یک فرد تا چه حد باید بر مسائل دو دوره مسلط باشد که علاوه بر شمارش