سیره علمی و عملی علامه سید محمدحسین طباطبایی رحمه الله صفحه 63

ص:73

مشروعی که با تعالی او تعارضی ندارند، توجه و امر شده باشد و به دیگر سخن، جنبه اثباتی و مثبت داشته باشد.

در مقابل، در عرفان اسلامی، هم جنبه سلبی و منفی وجود دارد و آموزه هایی درباره محروم ساختن نفس از اعمال و اوصاف خاص صادر شده و هم جنبه ایجابی و مثبت موجود است. این نوع عرفان، با تکیه بر امور معنوی و مادی، به اشباع نیازها و تأمین خواست های مشروع و جبران خلأهای وجودی می پردازد.

عرفان اسلام، هم پیرایش است و هم آرایش. برای مثال، اگرچه به پرهیز از روابط نامشروع دستور می دهد، از دیگر سو، راه مشروع تأمین نیاز جنسی را به انسان نشان می دهد.

3. در عرفان هندی، زنان و گروهی از مردان و در عرفان مسیحی، زنان، از زندگی معنوی محروم هستند، درحالی که در عرفان اسلامی هیچ­کس از زندگی معنوی محروم نیست و هرکس به فراخور حال و میل خویش، در این زمینه آموزش می بیند.(1)

رابطه انسان و عرفان عملی

رابطه انسان و عرفان عملی

علامه طباطبایی در این باره می فرماید:

ما کاری مهم تر از خودسازی نداریم... . ما ابد در پیش داریم، هستیم که هستیم؛ «انما تنتقلون من دارٍ الی دار». انسان از بین رفتنی نیست، باقی و برقرار است؛ منتها به یک معنا لباس عوض می­کند و به یک معنا جا عوض می کند. از رحم مادر به دامان مادر، به گهواره، به مکتب و به مدرسه... . انسان موجودی است ابدی و بر اساس قرآن و عرفان و برهان، علم و عمل، انسان سازند. علم و عمل، جوهرند، عرض نیستند و