ویژه وفات آیت اللّه حاج شیخ عبدالکریم حایری یزدی صفحه 41

ص:44

3 _ نهضت مشروطیّت

یکی دیگر از حوادث دوران زندگی آیت اللّه حایری، نهضت مشروطیّت است. با استناد به منابع موجود و گفته های فرزند ایشان آیت اللّه حایری در حوادث مشروطیّت، بی طرفی کامل را حفظ کرد. حتّی زمانی که از نجف به کربلا رفت، کتابی از سیّدمحمّدکاظم یزدی _ از مخالفان مشهور مشروطه _ و کتابی از آخوند خراسانی _ از رهبران مشروطه _ را در کنار هم تدریس می کرد. وی با این کار، خود را عملاً بی طرف نشان می داد (1) تا مخالف (2) نتیجه ی این تدبیر حاج شیخ، برقراری تعادل بین دو مرجع تقلید بزرگ آن زمان؛ یعنی آیت اللّه سیّدمحمّدکاظم یزدی و آیت اللّه آخوند خراسانی بود. (3) با این حا ل، این پرسش مطرح است که مشروطیّت، بی طرف ماند؟

آیت اللّه مهدی حایری، فرزند حاج شیخ می گوید:

«[پدرم می فرمود:] من در مسایلی که از کُنه آن آگاهی ندارم، به هیچ وجه دخالت نمی کنم و از آن جایی که ایران کشور ضعیفی است و پیوسته تحت فشار و استعمار کشورهای قدرت مندی چون روس و انگلیس می باشد، امکان دارد سیاست ها و خطوط سیاسی که در ایران وجود دارد، از سوی این قدرت های استعماری ترسیم شده باشد و کسانی که در سیاست

1- حاج شیخ عبدالکریم حایری مؤسس حوزه ی علمیه ی قم، ص 78، گفت گو با آیت اللّه مهدی حایری، دی 1375.
2- مجله ی یاد، ش 17، ص 128.
3- مجله ی یاد، ش 17، ص 128.