- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- بخش اول: علت رجوع به دین 5
- اشاره 5
- معیار جاودانگی 6
- فطری بودن دین 8
- نظریات درباره ی علل پیدایش دین 9
- نقد دیدگاه مارکسیستی 11
- نظریه ی فروید و نقد آن 13
- اشاره 15
- بخش دوم: دین و ایدئولوژی 15
- منشأ ایدئولوژی 16
- ایدئولوژی 17
- اقسام ایدئولوژی 21
- الف) دوگونگی ایدئولوژی ها 21
- اشاره 21
- ب) یگانگی فرهنگ و ایدئولوژی 23
- د) ایدئولوژی وابسته یا مستقل 24
- ج) ایدئولوژی متکی بر ارزش های انسانی 24
- ه_) ایدئولوژی ثبات یا تغییر؟ 25
- وحی خاستگاه ایدئولوژی 26
- ارتباط بین ایدئولوژی و جهان بینی 26
- اشاره 28
- بخش سوم: عقل و دین 28
- عقل و دین 29
- دلایل سندیت عقل 29
- اشاره 29
- 1_ دعوت به تعقل از طرف قرآن 29
- 2_ استفاده از نظام علی و معلولی 32
- 3_ فلسفه احکام 33
- 4_ مبارزه با لغزش های عقل 34
- علم و ایمان 36
- جانشینی علم و ایمان 38
- علم چون روشنایی و ایمان حرارت 40
- بخش چهارم: مسأله شناخت و دین 43
- اشاره 43
- آیا شناخت ممکن است؟ 44
- منابع شناخت 44
- ابزار شناخت 46
- موضوعات شناخت 48
- رابطه ی شناخت و اندیشه با محیط و اجتماع 48
- آیا معرفت تکامل کیفی می پذیرد؟ 50
- اشاره 50
- معرفت دینی 50
- منظور دانشمندان از تکامل علوم یا تکامل حقیقت چیست؟ 52
- اشاره 55
- حقیقت نسبی است یا مطلق؟ 55
- نقد نسبی انگاری 57
- بخش پنجم: جایگاه فقه در دین 59
- اشاره 59
- جایگاه فقه در دین مفهوم فقه 60
- منابع فقه 61
- علوم مورد نیاز فقیه 62
- جایگاه عقل 63
- ابواب و رؤوس مسایل فقه 64
- اجتهاد 66
- نسبیت اجتهاد 67
- تنوع مسایل فقه 69
- آیا فقه یک علم 0ست یا چند علم؟ 71
- اشاره 74
- بخش ششم: انسان شناسی و دین 74
- ارزش های مثبت و منفی انسان 75
- انسان شناسی و دین 75
- 2_ خیر اخلاقی 77
- اشاره 77
- ابعاد مختلف انسان 77
- 1_ علم و دانایی 77
- 4_ تقدیس و پرستش 79
- 3_ جمال و زیبایی 79
- اشاره 80
- میدان آزادی و اراده انسان 80
- 1_ وراثت 81
- 2_ محیط طبیعی و جغرافیایی 81
- 3_ محیط اجتماعی 82
- 4_ تاریخ و عوامل زمانی 82
- انسان و قضا و قدر الهی 82
- طغیان انسان علیه محدودیت ها 82
- انسان و تکلیف 84
- روابط اجتماعی و دین 85
- ولاء عام 87
- استوار ساختن میثاق ها و پیمان ها 91
- بخش هفتم: دین واخلاق 92
- اشاره 92
- معنای اخلاق 93
- تعریف فعل اخلاقی 94
- اشاره 95
- انواع اخلاق 95
- 1_ اخلاق اکتسابی 95
- 2_ اخلاق جنسی 95
- 4_ اخلاق مذهبی 96
- 3_ اخلاق طبیعی 96
- پشتوانه ی اخلاق 98
- دین، تنها ضامن اجرای اخلاق 100
- خودشناسی ریشه ی الهامات اخلاقی 101
- اخلاق اسلامی ورشد طبیعی استعدادها 102
- بخش هشتم: دین و روان شناسی 107
- اشاره 107
- کشف روان ناخودآگاه 108
- دین و روان شناسی 108
- اشاره 108
- دو خصوصیت حوزه ی روان ناخودآگاه 109
- «پنهان های روان انسان» در قرآن و دعای کمیل 111
- نظریه ی فروید 113
- نظریه ی یونگ 116
- مسأله ی تلقین 117
- عیب های جسمی و روانی 118
- آفات روح انسان 122
- تسویل از منظر روان شناسی 123
- عقده های روانی مخفی 124
- «من» واقعی انسان از منظر روانشناسی 127
- روان ناخودآگاه 128
- روان شناسی و آشفتگی غرائز و میل ها 129
- کاهش ناراحتی ها 132
- بهجت و انبساط 134
- اشاره 139
- بخش نهم: دین و جامعه شناسی 139
- دین و جامعه شناسی 140
- جامعه چیست؟ 142
- رابطه ی جامعه و فرهنگ 149
- جامعه و سنت 150
- جبر و اختیار 151
- اشاره 153
- یگانگی یا چندگانگی جامعه ها 153
- از نظر ماهیت 153
- آینده ی جامعه ها 154
- بخش دهم: دین و فرهنگ 156
- اشاره 156
- دین و فرهنگ (معنی فرهنگ) 157
- فرهنگ اصیل 157
- مواد فرهنگ 158
- رابطه ی انسان و فرهنگ 162
- فرهنگ، تمدن و جامعه 164
- نقش اساسی حروف الفبا در فرهنگ 166
- اشاره 168
- بخش یازدهم: دین و تاریخ 168
- تعریف تاریخ 169
- قرآن و تاریخ 170
- توجیه و تفسیر تکامل تاریخ 171
- دو شیوه ی مختلف 172
- بینش انسانی یا فطری 173
- تلقی قرآن 177
- آموزندگی تاریخ 178
- نقش شخصیت در تاریخ 179
- نقش دین در تکامل تاریخ 181
- بخش دوازدهم: دین و اقتصاد 184
- اشاره 184
- دین و اقتصاد (نظری به اقتصاد اسلامی ) 185
- پیوند اسلام و اقتصاد 186
- نظر اسلام راجع به ثروت 187
- اقتصاد اسلام 189
- روابط اقتصادی 193
- اشاره 195
- بخش سیزدهم: دین و حقوق 195
- مبانی اولیه ی حقوق اسلامی 196
- رابطه ی حقوق و جهان بینی 197
- علاقه ی غایی بیان حق و ذی حق 198
- علاقه ی فاعلی میان حق و ذی حق 200
- تلازم حق و تکلیف 200
- تکامل حقوق 201
- حقوق و آزادی و مساوات 202
- حقوق و حدود 203
- حقوق، حدود، تربیت 205
- اشاره 207
- بخش چهاردهم: دین و آزادی 207
- دین و آزادی (تعریف آزادی) 208
- مبنای آزادی 209
- حق یا تکلیف بودن آزادی 210
- حدود آزادی 211
- آزادی عقیده 212
- آزادی بیان 215
- آزادی، هدف یا وسیله 217
- آزادی و رشد سیاسی _ اجتماعی 217
- آزادی احزاب 218
- نتایج 220
- دموکراسی 220
- کتاب نامه 225
ص:149
مذهبی از جنبه ی انبساط بخشی، برخورداری بیشتر از یک سلسله لذت هاست که لذت معنوی نامیده می شود. انسان دوگونه لذت دارد: یک نوع لذت هایی است که به یکی از حواس انسان تعلق دارد که در اثر برقراری نوعی ارتباط میان یک عضو از اعضا یا یکی از مواد خارجی حاصل می شود؛ مانند لذتی که چشم از راه دیدن و گوش از راه شنیدن و دهان از راه چشیدن و لامسه از راه تماس می برد، نوع دیگر، لذت هایی است که با عمق روح و وجدان آدمی مربوط است و به هیچ عضو خاص مربوط نیست و تحت تأثیر برقراری رابطه با یک ماده ی بیرونی حاصل نمی شود. لذتی که انسان از احساس خدمت، یا از محبوبیت و احترام و یا از موفقیت خود یا موفقیت فرزند خود می برد که نه به عضو خاص تعلق دارد و نه تحت تاثیر مستقیم یک عامل مادی خارجی است.
لذات معنوی از لذات مادی، هم قوی تر است و هم دیر پاتر، لذت عبادت و پرستش خدا برای مردم عارف حق پرست از این گونه لذات است.
در زبان دین از «طعم ایمان» و «حلاوت ایمان» یاد شده است. ایمان حلاوتی دارد فوق همه ی حلاوت ها، لذت معنوی آن گاه مضاعف می شود که کارهایی از قبیل کسب علم، احسان، خدمت، موفقیت و پیروزی از حس دینی ناشی گردد و برای خدا انجام شود و در قلمرو «عبادت» قرار گیرد.(1)
1- مقدمه ای بر جهان بینی اسلامی، انسان و ایمان، صص 34 _ 37.