- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- بخش اول: علت رجوع به دین 5
- اشاره 5
- معیار جاودانگی 6
- فطری بودن دین 8
- نظریات درباره ی علل پیدایش دین 9
- نقد دیدگاه مارکسیستی 11
- نظریه ی فروید و نقد آن 13
- اشاره 15
- بخش دوم: دین و ایدئولوژی 15
- منشأ ایدئولوژی 16
- ایدئولوژی 17
- اقسام ایدئولوژی 21
- اشاره 21
- الف) دوگونگی ایدئولوژی ها 21
- ب) یگانگی فرهنگ و ایدئولوژی 23
- ج) ایدئولوژی متکی بر ارزش های انسانی 24
- د) ایدئولوژی وابسته یا مستقل 24
- ه_) ایدئولوژی ثبات یا تغییر؟ 25
- ارتباط بین ایدئولوژی و جهان بینی 26
- وحی خاستگاه ایدئولوژی 26
- اشاره 28
- بخش سوم: عقل و دین 28
- عقل و دین 29
- اشاره 29
- 1_ دعوت به تعقل از طرف قرآن 29
- دلایل سندیت عقل 29
- 2_ استفاده از نظام علی و معلولی 32
- 3_ فلسفه احکام 33
- 4_ مبارزه با لغزش های عقل 34
- علم و ایمان 36
- جانشینی علم و ایمان 38
- علم چون روشنایی و ایمان حرارت 40
- بخش چهارم: مسأله شناخت و دین 43
- اشاره 43
- آیا شناخت ممکن است؟ 44
- منابع شناخت 44
- ابزار شناخت 46
- موضوعات شناخت 48
- رابطه ی شناخت و اندیشه با محیط و اجتماع 48
- آیا معرفت تکامل کیفی می پذیرد؟ 50
- اشاره 50
- معرفت دینی 50
- منظور دانشمندان از تکامل علوم یا تکامل حقیقت چیست؟ 52
- اشاره 55
- حقیقت نسبی است یا مطلق؟ 55
- نقد نسبی انگاری 57
- بخش پنجم: جایگاه فقه در دین 59
- اشاره 59
- جایگاه فقه در دین مفهوم فقه 60
- منابع فقه 61
- علوم مورد نیاز فقیه 62
- جایگاه عقل 63
- ابواب و رؤوس مسایل فقه 64
- اجتهاد 66
- نسبیت اجتهاد 67
- تنوع مسایل فقه 69
- آیا فقه یک علم 0ست یا چند علم؟ 71
- اشاره 74
- بخش ششم: انسان شناسی و دین 74
- انسان شناسی و دین 75
- ارزش های مثبت و منفی انسان 75
- ابعاد مختلف انسان 77
- اشاره 77
- 2_ خیر اخلاقی 77
- 1_ علم و دانایی 77
- 4_ تقدیس و پرستش 79
- 3_ جمال و زیبایی 79
- اشاره 80
- میدان آزادی و اراده انسان 80
- 1_ وراثت 81
- 2_ محیط طبیعی و جغرافیایی 81
- 3_ محیط اجتماعی 82
- 4_ تاریخ و عوامل زمانی 82
- انسان و قضا و قدر الهی 82
- طغیان انسان علیه محدودیت ها 82
- انسان و تکلیف 84
- روابط اجتماعی و دین 85
- ولاء عام 87
- استوار ساختن میثاق ها و پیمان ها 91
- بخش هفتم: دین واخلاق 92
- اشاره 92
- معنای اخلاق 93
- تعریف فعل اخلاقی 94
- 1_ اخلاق اکتسابی 95
- اشاره 95
- انواع اخلاق 95
- 2_ اخلاق جنسی 95
- 3_ اخلاق طبیعی 96
- 4_ اخلاق مذهبی 96
- پشتوانه ی اخلاق 98
- دین، تنها ضامن اجرای اخلاق 100
- خودشناسی ریشه ی الهامات اخلاقی 101
- اخلاق اسلامی ورشد طبیعی استعدادها 102
- اشاره 107
- بخش هشتم: دین و روان شناسی 107
- اشاره 108
- کشف روان ناخودآگاه 108
- دین و روان شناسی 108
- دو خصوصیت حوزه ی روان ناخودآگاه 109
- «پنهان های روان انسان» در قرآن و دعای کمیل 111
- نظریه ی فروید 113
- نظریه ی یونگ 116
- مسأله ی تلقین 117
- عیب های جسمی و روانی 118
- آفات روح انسان 122
- تسویل از منظر روان شناسی 123
- عقده های روانی مخفی 124
- «من» واقعی انسان از منظر روانشناسی 127
- روان ناخودآگاه 128
- روان شناسی و آشفتگی غرائز و میل ها 129
- کاهش ناراحتی ها 132
- بهجت و انبساط 134
- اشاره 139
- بخش نهم: دین و جامعه شناسی 139
- دین و جامعه شناسی 140
- جامعه چیست؟ 142
- رابطه ی جامعه و فرهنگ 149
- جامعه و سنت 150
- جبر و اختیار 151
- از نظر ماهیت 153
- یگانگی یا چندگانگی جامعه ها 153
- اشاره 153
- آینده ی جامعه ها 154
- اشاره 156
- بخش دهم: دین و فرهنگ 156
- دین و فرهنگ (معنی فرهنگ) 157
- فرهنگ اصیل 157
- مواد فرهنگ 158
- رابطه ی انسان و فرهنگ 162
- فرهنگ، تمدن و جامعه 164
- نقش اساسی حروف الفبا در فرهنگ 166
- اشاره 168
- بخش یازدهم: دین و تاریخ 168
- تعریف تاریخ 169
- قرآن و تاریخ 170
- توجیه و تفسیر تکامل تاریخ 171
- دو شیوه ی مختلف 172
- بینش انسانی یا فطری 173
- تلقی قرآن 177
- آموزندگی تاریخ 178
- نقش شخصیت در تاریخ 179
- نقش دین در تکامل تاریخ 181
- اشاره 184
- بخش دوازدهم: دین و اقتصاد 184
- دین و اقتصاد (نظری به اقتصاد اسلامی ) 185
- پیوند اسلام و اقتصاد 186
- نظر اسلام راجع به ثروت 187
- اقتصاد اسلام 189
- روابط اقتصادی 193
- بخش سیزدهم: دین و حقوق 195
- اشاره 195
- مبانی اولیه ی حقوق اسلامی 196
- رابطه ی حقوق و جهان بینی 197
- علاقه ی غایی بیان حق و ذی حق 198
- تلازم حق و تکلیف 200
- علاقه ی فاعلی میان حق و ذی حق 200
- تکامل حقوق 201
- حقوق و آزادی و مساوات 202
- حقوق و حدود 203
- حقوق، حدود، تربیت 205
- اشاره 207
- بخش چهاردهم: دین و آزادی 207
- دین و آزادی (تعریف آزادی) 208
- مبنای آزادی 209
- حق یا تکلیف بودن آزادی 210
- حدود آزادی 211
- آزادی عقیده 212
- آزادی بیان 215
- آزادی، هدف یا وسیله 217
- آزادی و رشد سیاسی _ اجتماعی 217
- آزادی احزاب 218
- دموکراسی 220
- نتایج 220
- کتاب نامه 225
ص:52
این امیدها موقت است و تأثیری در شعاع حال و«آن»دارد و اثر محدود و احیانا تخدیرکننده ای دارد، ولی دین یک امید و یک حرارت مرکزیی است که هرگز سرد نمی شود و تا دوردست ترین افق ها را گرم می کند. سایر امیدها تا وقتی که انسان در غفلت «آن» به سر می برد تأثیر می بخشند و تأمل مختصر در فنا و نیستی آن ها از حرارت آن ها می کاهد، و به علاوه قدرت مقاومت در مقابل عوامل مخالف در آن ها خیلی ضعیف است اما امیدی که دین ایجاد می کند دامنه دار و گسترده و قابل مقاومت است.
2_ علم متعلق به طبیعت است و دین به انسان، علم طبیعت را می سازد و دین انسان را، دین قادر نیست مستقیما طبیعت را بسازد هم چنان که علم قادر نیست مستقیما انسان را بسازد.
3_ هم علم قدرت است و هم دین، ولی علم نظیر قدرت شمشیر است و دین نظیر قدرت بازو، یعنی یکی قدرت متصل است و دیگری قدرت منفصل. علم قدرت بر طبیعت است و دین قدرت بر خود است.
4_ علم زیبایی است و دین هم زیبایی، ولی علم زیبایی برون است و دین زیبایی درون.
5_ حتی می شود گفت علم روشنایی است و دین [هم] روشنایی، ولی علم روشنایی برون است و دین روشنایی درون، البته این جهت هم نیازمند به توضیح است که دین روشنی درون است از این جهت که چگونه باید باشیم یعنی روشنی راه انسان است در درون، علم هم روشنی درون است اما این که چه هستم.