- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- بخش اول: علت رجوع به دین 5
- اشاره 5
- معیار جاودانگی 6
- فطری بودن دین 8
- نظریات درباره ی علل پیدایش دین 9
- نقد دیدگاه مارکسیستی 11
- نظریه ی فروید و نقد آن 13
- اشاره 15
- بخش دوم: دین و ایدئولوژی 15
- منشأ ایدئولوژی 16
- ایدئولوژی 17
- اقسام ایدئولوژی 21
- اشاره 21
- الف) دوگونگی ایدئولوژی ها 21
- ب) یگانگی فرهنگ و ایدئولوژی 23
- ج) ایدئولوژی متکی بر ارزش های انسانی 24
- د) ایدئولوژی وابسته یا مستقل 24
- ه_) ایدئولوژی ثبات یا تغییر؟ 25
- ارتباط بین ایدئولوژی و جهان بینی 26
- وحی خاستگاه ایدئولوژی 26
- اشاره 28
- بخش سوم: عقل و دین 28
- عقل و دین 29
- 1_ دعوت به تعقل از طرف قرآن 29
- اشاره 29
- دلایل سندیت عقل 29
- 2_ استفاده از نظام علی و معلولی 32
- 3_ فلسفه احکام 33
- 4_ مبارزه با لغزش های عقل 34
- علم و ایمان 36
- جانشینی علم و ایمان 38
- علم چون روشنایی و ایمان حرارت 40
- بخش چهارم: مسأله شناخت و دین 43
- اشاره 43
- منابع شناخت 44
- آیا شناخت ممکن است؟ 44
- ابزار شناخت 46
- موضوعات شناخت 48
- رابطه ی شناخت و اندیشه با محیط و اجتماع 48
- آیا معرفت تکامل کیفی می پذیرد؟ 50
- اشاره 50
- معرفت دینی 50
- منظور دانشمندان از تکامل علوم یا تکامل حقیقت چیست؟ 52
- حقیقت نسبی است یا مطلق؟ 55
- اشاره 55
- نقد نسبی انگاری 57
- بخش پنجم: جایگاه فقه در دین 59
- اشاره 59
- جایگاه فقه در دین مفهوم فقه 60
- منابع فقه 61
- علوم مورد نیاز فقیه 62
- جایگاه عقل 63
- ابواب و رؤوس مسایل فقه 64
- اجتهاد 66
- نسبیت اجتهاد 67
- تنوع مسایل فقه 69
- آیا فقه یک علم 0ست یا چند علم؟ 71
- اشاره 74
- بخش ششم: انسان شناسی و دین 74
- انسان شناسی و دین 75
- ارزش های مثبت و منفی انسان 75
- ابعاد مختلف انسان 77
- اشاره 77
- 2_ خیر اخلاقی 77
- 1_ علم و دانایی 77
- 3_ جمال و زیبایی 79
- 4_ تقدیس و پرستش 79
- اشاره 80
- میدان آزادی و اراده انسان 80
- 1_ وراثت 81
- 2_ محیط طبیعی و جغرافیایی 81
- 3_ محیط اجتماعی 82
- انسان و قضا و قدر الهی 82
- 4_ تاریخ و عوامل زمانی 82
- طغیان انسان علیه محدودیت ها 82
- انسان و تکلیف 84
- روابط اجتماعی و دین 85
- ولاء عام 87
- استوار ساختن میثاق ها و پیمان ها 91
- بخش هفتم: دین واخلاق 92
- اشاره 92
- معنای اخلاق 93
- تعریف فعل اخلاقی 94
- اشاره 95
- 1_ اخلاق اکتسابی 95
- انواع اخلاق 95
- 2_ اخلاق جنسی 95
- 4_ اخلاق مذهبی 96
- 3_ اخلاق طبیعی 96
- پشتوانه ی اخلاق 98
- دین، تنها ضامن اجرای اخلاق 100
- خودشناسی ریشه ی الهامات اخلاقی 101
- اخلاق اسلامی ورشد طبیعی استعدادها 102
- بخش هشتم: دین و روان شناسی 107
- اشاره 107
- کشف روان ناخودآگاه 108
- دین و روان شناسی 108
- اشاره 108
- دو خصوصیت حوزه ی روان ناخودآگاه 109
- «پنهان های روان انسان» در قرآن و دعای کمیل 111
- نظریه ی فروید 113
- نظریه ی یونگ 116
- مسأله ی تلقین 117
- عیب های جسمی و روانی 118
- آفات روح انسان 122
- تسویل از منظر روان شناسی 123
- عقده های روانی مخفی 124
- «من» واقعی انسان از منظر روانشناسی 127
- روان ناخودآگاه 128
- روان شناسی و آشفتگی غرائز و میل ها 129
- کاهش ناراحتی ها 132
- بهجت و انبساط 134
- اشاره 139
- بخش نهم: دین و جامعه شناسی 139
- دین و جامعه شناسی 140
- جامعه چیست؟ 142
- رابطه ی جامعه و فرهنگ 149
- جامعه و سنت 150
- جبر و اختیار 151
- از نظر ماهیت 153
- یگانگی یا چندگانگی جامعه ها 153
- اشاره 153
- آینده ی جامعه ها 154
- بخش دهم: دین و فرهنگ 156
- اشاره 156
- دین و فرهنگ (معنی فرهنگ) 157
- فرهنگ اصیل 157
- مواد فرهنگ 158
- رابطه ی انسان و فرهنگ 162
- فرهنگ، تمدن و جامعه 164
- نقش اساسی حروف الفبا در فرهنگ 166
- اشاره 168
- بخش یازدهم: دین و تاریخ 168
- تعریف تاریخ 169
- قرآن و تاریخ 170
- توجیه و تفسیر تکامل تاریخ 171
- دو شیوه ی مختلف 172
- بینش انسانی یا فطری 173
- تلقی قرآن 177
- آموزندگی تاریخ 178
- نقش شخصیت در تاریخ 179
- نقش دین در تکامل تاریخ 181
- بخش دوازدهم: دین و اقتصاد 184
- اشاره 184
- دین و اقتصاد (نظری به اقتصاد اسلامی ) 185
- پیوند اسلام و اقتصاد 186
- نظر اسلام راجع به ثروت 187
- اقتصاد اسلام 189
- روابط اقتصادی 193
- بخش سیزدهم: دین و حقوق 195
- اشاره 195
- مبانی اولیه ی حقوق اسلامی 196
- رابطه ی حقوق و جهان بینی 197
- علاقه ی غایی بیان حق و ذی حق 198
- تلازم حق و تکلیف 200
- علاقه ی فاعلی میان حق و ذی حق 200
- تکامل حقوق 201
- حقوق و آزادی و مساوات 202
- حقوق و حدود 203
- حقوق، حدود، تربیت 205
- بخش چهاردهم: دین و آزادی 207
- اشاره 207
- دین و آزادی (تعریف آزادی) 208
- مبنای آزادی 209
- حق یا تکلیف بودن آزادی 210
- حدود آزادی 211
- آزادی عقیده 212
- آزادی بیان 215
- آزادی، هدف یا وسیله 217
- آزادی و رشد سیاسی _ اجتماعی 217
- آزادی احزاب 218
- نتایج 220
- دموکراسی 220
- کتاب نامه 225
ص:76
این تقسیم بر این اساس است که کارهایی که انسان باید بر میزان شرعی آن ها را انجام دهد یا به نحوی است که قصد تقرّب به خداوند در آن ها شرط شده است، یعنی صرفا برای خدا باید انجام شود و اگر قصد و غرضی دیگر در کار باشد تکلیف ساقط نمی شود و باید دوباره صورت گیرد. یا چنین نیست؟
اگر از نوع اول باشد «عبادت» نامیده می شود. مانند نماز و روزه و خمس و زکات و حج و غیره، این گونه کارها را در فقه «عبادات» می نامند.
اما اگر از نوع دوم باشد، یعنی قصد قربت شرط صحّت آن نباشد و فرضا به قصد و غرضی دیگر نیز صورت گیرد صحیح است، بر دو قسم است: یا این که وقوع آن موقوف به اجراء صیغه ی خاص نیست و یا هست.
اگر موقوف به اجراء صیغه ی خاص نباشد «احکام» نامیده می شود، مانند ارث، حدود، دیات و غیره و اگر موقوف به اجراء صیغه خاص باشد این نیز به نوبه ی خود دونوع است: یا این است که آن صیغه باید وسیله ی دو طرف خوانده شود، یکی طرف ایجاب باشد و دیگری طرف قبول، و یا آن که نیازی به طرف ندارد، صیغه ای است یک جانبه.
اگر از نوع اول باشد «عقد» نامیده می شود، مانند بیع و اجاره و نکاح که یک طرف ایجاب می کند و طرف دیگر قبول و اگر صرفا یک فرد به تنهایی می تواند اجرا کند بدون نیاز به طرف دیگر «ایقاع» نامیده می شود. مانند «ابراء» یعنی صرف نظر کردن از طلب خود، یا طلاق و یا عِتق.