از چشمه تا دریا :مجموعه خاطرات درباره استاد شهید مرتضی مطهری صفحه 129

ص:131

هیچ یادم نمی رود مرحوم مطهری بعد از این که بحث ما تمام شد گفت که شما خیلی چیزها گفتید، ولی بعضی از این چیزهایی که گفتید خیلی جا ندارد و ایشان شروع کرد به تضعیف برخی از بحث هایی که ما در رد بحث کمون اولیه مارکسیست ها کرده بودیم. این برای من به عنوان یک جوان دانشجو خیلی درس آموز بود. همین طور این تقوای علمی که ایشان اصلاً این جلسه را راه انداخته برای این که بحث علمی ماتریالیزم تاریخی را رد علمی کند، ولی هرجور ردی را نمی پسندید؛ یعنی می خواهد یک یک ادله ای که ما به کار می بریم از قوت و اتقان کامل علمی برخوردار باشد.

من شواهد متعدد دارم از جوان هایی، حالا دانشجو و غیر دانشجو که جاهای دیگر رفته بودند و سر خورده بودند. حتی به ذهنشان رسیده بود که کسی نیست که جوابی در این خصوص داشته باشد. بعد که معرفی شده بود، حالا به هر طریقی راهی به مرحوم مطهری پیدا کرده بودند این حال تواضع ایشان در برخورد با کسی که اصلاً منکر خداست، اصلاً منکر عدل خداست، طرفدار جدی مارکسیسم و مادیت است، نحوه سلوک ایشان در بحث که ادله را ارائه می کرد و حرف های طرف را هم به خوبی می شنید و آرام سعی می کرد که به روش منطقی از خود گفته او در واقع برای تبیین نقطه ضعفی که در آن مبنا هست استفاده کند، این خیلی ها را تحت تأثیر قرار می دهد و موارد متعددی را هم من در یاد دارم از مارکسیست های آن زمان یا حتی حالا همه هم لزوما مارکسیست نبودند، کسانی که به دین علاقه ای نداشتند و بیش تر دلباخته عرض شود تمدن غربی بودند، ولی در مورد مرحوم مطهری وقتی می خواستند قضاوت کنند هیچ وقت هیچ کس را من نیافتم که بگوید ایشان