از چشمه تا دریا :مجموعه خاطرات درباره استاد شهید مرتضی مطهری صفحه 47

ص:49

آماده، شنیدن سخنان نو

آماده، شنیدن سخنان نو

واللّه، در حوزه آن سنت علمی متجلی بود و زنده بود؛ یعنی احترام به علم؛ یعنی این که حرف اول را علم بزند. یعنی طلبه وقتی وارد می شد و یک مقدار در حوزه می ماند، مقام خودش را پیدا می کرد که در چه مرتبه ای هست و استادش در چه مرتبه هست و این احترام وجود داشت، ولی نقصانی که در حوزه بود، آن متدلوژی علمی بود. متدلوژی جدید بود که حوزه نتوانسته بود بگیرد. علتش، ندانستن زبان و قرار نگرفتن در جریان علم بین المللی بود. الان علم جنبه بین المللی دارد. امروز اگر من دارم این جا در یک موضوع فقهی کار می کنم، به قول شما باب بیع مکاسب را مطالعه می کنم، درباره همین بیع از نظر فقهی در پاکستان هم عده ای مشغول هستند. در هندوستان و مصر حتی در توکیو ژاپن و در ترکیه هم هستند. بنابراین، یک حوزه علمی باید مطلع باشد و در جریان علم قرار بگیرد که این گونه نبود. عیبش دانشگاه این بود که به طور کلی الفبای پژوهش وجود نداشت و الان هم ندارد. الان کدام دانشگاه هست که ما بتوانیم با ضرس قاطع بگوییم که منابع مورد استفاده آن رشته را دارد. در حالی که دانشگاه های معتبر دنیا در هر رشته ای، منابع را دارند. یک کتابی بود که رساله دکتری بود و یک نفر در دانشگاه شیکاگو درباره شیخ مفید نوشته بود. من این را دادم به احمد آرام و ترجمه کردند. خوب الان به منابع آن کتاب که نگاه می کنیم، به زبان فارسی ترجمه شده و دانشگاه تهران هم دوبار آن را چاپ کرده. خوب این منابع در دانشگاه شیکاگو موجود بوده که این توانسته یک کتابی درباره شیخ مفید بنویسد، ولی در مراکز علمی کشور، ما می بینیم که این منابع موجود نیست. پس به این نتیجه می رسیم که مثلاً فرض