- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- فصل اول: میلاد نور 4
- اشاره 4
- 1. خاندان مجلسی 5
- اشاره 5
- حافظ ابو نُعَیْم اصفهانی؛ نیای بزرگ علامه مجلسی 6
- کمال الدین درویش محمداصفهانی؛ جد مادری علامه مجلسی اول 7
- 2. شهرت یافتن به مجلسی 8
- ملا مقصود علی مجلسی 8
- اشاره 9
- 3. علامه مجلسی اول (ملا محمدتقی اصفهانی) 9
- تصوف علامه محمدتقی مجلسی 10
- 4. فرزندان علامه مجلسی 12
- 5. تألیفات 12
- 1. آغاز تحصیل 13
- فصل دوم: زندگی علمی علامه مجلسی 13
- اشاره 13
- 2. استادان علامه مجلسی 14
- اشاره 14
- میرزاعبداللّه اصفهانی 16
- ملا محمد صالح مازندرانی 16
- آقاحسین خوانساری 16
- ملامحمدمحسن فیض کاشانی 17
- 3. شاگردان 18
- اشاره 18
- سیدنعمت اللّه جزایری 19
- محقق اردبیلی 20
- میرمحمد صالح خاتون آبادی 20
- میرزاعبداللّه تبریزی اصفهانی 20
- میرمحمدحسین خاتون آبادی 21
- اشاره 23
- فصل سوم: آثار و نگاشته ها 23
- کتاب های فارسی 26
- اشاره 27
- بحارالانوار 27
- کتاب های عربی 27
- اشاره 27
- هدف از نگارش بحارالانوار 28
- فهرست بحارالانوار 30
- کرامت 32
- بحارالانوار از دید بزرگان 32
- سرچشمه پایان ناپذیر 32
- کتاب خانه کوچک 32
- کتابی جامع 33
- نقد و نظر 34
- علامه طباطبایی و بحارالانوار 36
- فصل چهارم: اندیشه ها و نوآوری های علامه مجلسی 38
- اشاره 38
- علامه مجلسی و فلسفه 40
- علامه مجلسی؛ اخباری میانه رو 41
- ضرورت حکومت 42
- ولایت فقیه 43
- وجوب نماز جمعه 45
- اوضاع سیاسی 46
- فصل پنجم: زندگی سیاسی و فرهنگی 46
- اشاره 46
- پادشاهان معاصر 47
- اشاره 48
- امامت جمعه اصفهان 48
- پست های دولتی 48
- شیخ الاسلامی اصفهان 49
- علامه مجلسی و صوفیه 50
- بت شکنی 51
- مبارزه با می گساری و منکرات 52
- رهنمود اداری 53
- نقد و نظر 54
- مسالمت علما با پادشاهان برای گسترش تشیع 56
- دیدگاه امام خمینی رحمه الله 56
- عالمان اسلام و رسالت کنترل زمام داران 57
- فصل ششم: علامه مجلسی از نگاه بزرگان 59
- اشاره 63
- فصل هفتم: ویژگی های اخلاقی علامه مجلسی 63
- انجام آداب و مستحبّات 63
- برآوردن نیاز 63
- پشتکار علمی 64
- داشتن نیت جدایی 64
- ارج نهادن به کتاب 66
- هیبت والا 66
- اخلاق نیکو 66
- فصل هشتم: درگذشت و رحلت به جهان باقی 68
- اشعار 70
- فصل نهم: گزیده ادب فارسی 70
- اشاره 70
- اشاره 76
- در دامانِ عفّت 76
- نثر ادبی 76
- گستره اندیشه 78
- ارمغان الهی 79
- اقیانوس فضیلت 81
- اشاره 82
- همراه با برنامه سازان 82
- پیشنهادهای کلی 82
- پیشنهادهای برنامه ای 83
- پرسش های مسابقه ای 84
- پرسش های کارشناسی 86
- پرسش های مردمی 86
- کتاب نامه 88
ص:56
نقد و نظر
نقد و نظر
برخی ناآگاهان یا مغرضان هنگام نقد عملکرد سیاسی علامه مجلسی، از حضور مقتدرانه وی در دستگاه حکومت صفوی و همکاری ایشان با صفویان، با تعبیر «وابستگی حکومتی» و از ایشان با عنوان «آخوند درباری» یاد کرده اند.
باید دانست فقیهان شیعه در طول تاریخ اسلام با واقعیت تلخ سیاسی _ اجتماعی محرومیت امامان شیعه و نایبان آنان از خلافت و حکومت و گرفتاری مسلمانان به چنگ حکومت های جور روبه رو بودند. به همین دلیل، این بزرگان با تمسّک به سیره ائمه (ع) با دید واقع گرایانه، به مسایل و مشکلات سیاسی جهان اسلام می نگریستند و تنها راه اصلاح وضع موجود را در اصلاح گام به گام پادشاهان جائر می دانستند. آنان با نفوذ در دستگاه های حکومتی می کوشیدند از ابزار قدرت برای تقویت دین، گسترش آموزه های تشیّع و تحقق نسبی عدالت اجتماعی بهره گیرند.
حضور هدفمند فقیهان و بزرگان شیعی در دستگاه های حکومتی از دوران حضرت امیر مؤمنان علی (ع) به بعد معمول بوده است و آنان بدین وسیله از نابودی آموزه های اصیل دینی پیش گیری کرده اند. در این زمینه، نمونه های فراوانی وجود دارد که از آن میان می توان به موارد زیر اشاره کرد: پذیرش استانداری اهواز از سوی عبداللّه نجاشی، به سفارش امام صادق (ع) در حکومت منصور دوانیقی؛ پذیرش وزارت