میراث ادبی علمای شیعه: برگزیده متون نظم و نثر فارسی صفحه 132

ص:135

5. ساقی نامه (Drinkingsong)

اشاره

5. ساقی نامه (Drinkingsong)

ساقی نامه، گونه ای منظومه ادبی است که در آن شاعر، با خواستن باده از ساقی و تکلیف سرودن و نواختن به مغنی، مکنونات خاطر خود را درباره زدودن غم، ناپایداری دنیا، ناهنجاری روزگار، ضرورت غنیمت شمردن فرصت، صفای اهل دل، نکوهش زهد ریایی و مانند آن آشکار می کند و در این میان، مطالب و کلمات حکمت آمیز را بدان می افزاید.

قدیمی ترین ساقی نامه مستقل فارسی، منسوب به حافظ است که با این بیت آغاز می شود:

بده ساقی آن می که حال آورد

کرامت فزاید، کمال آورد

مهم ترین شاعرانی که به سرودن ساقی نامه مشهورند، عبارتند از: فیاض لاهیجی، قاسم گنابادی، عرفی شیرازی، ملک قمی، صوفی مازندرانی، طالب آملی، مرشد بروجردی، ثنایی مشهدی، ملا عبدالنبی، فخرالزمانی، ملاهادی سبزواری، سید جمال الدین اسد آبادی و... .

اصلی ترین قالب ساقی نامه، مثنوی است.(1)