- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 3
- تعریف ادب 3
- ادب در زبان فارسی و عربی 5
- اشاره 8
- انواع ادبی چیست؟ 8
- فصل اول: کلیّاتی از انواع ادبی 8
- اشاره 10
- 1. انواع ادبی از نظر شکل و قالب 10
- انواع ادبی در ایران 10
- 2. انواع ادبی از نظر محتوا و مضمون 11
- اشاره 14
- مقدمه 14
- فصل دوم: ادبیات غنایی 14
- تاریخچه 15
- اشاره 16
- 1. تحمیدیه و مناجات (Hymn) 16
- نیایش های مولا علی علیه السلام 19
- دعایِ حضرت مهدی «عج» 21
- زلالِ وصال 22
- دعای جوشن کبیر 24
- سر منزل مقصود 26
- فیض حضور 28
- مِهرِ عالم افروز 30
- پناهِ بی پناهان 32
- اشاره 33
- 2. مدیحه سرایی (Praise) 33
- در نعت حضرت رسول صلی الله علیه و آله 34
- در مدح مولا علی علیه السلام 36
- در مدح امام حسن مجتبی علیه السلام 37
- در نعت امام حسین علیه السلام 38
- در نعت امام سجاد علیه السلام 39
- در مدح امام باقر علیه السلام 40
- در مدح امام صادق علیه السلام 42
- در مدح امام کاظم علیه السلام 43
- در مدح امام رضا علیه السلام 45
- در مدح امام تقی علیه السلام 46
- در مدح امام هادی علیه السلام 47
- در مدح امام حسن عسکری علیه السلام 49
- در مدح امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف 50
- در کویِ دوست 51
- در مدح حضرت معصومه علیه السلام 52
- از نسل پیمبر صلی الله علیه و آله 54
- لافتی الاّ علی 54
- اشاره 56
- 3. مرثیه سرایی (Elegy) 56
- شهادت علی اکبر 57
- شهادت علی اصغر علیه السلام 60
- در سوگ حضرت زهرا علیهاالسلام 64
- مصایب شب عاشورا 66
- حوادث شب عاشورا 69
- اشاره 73
- 4. غزلیات و اشعار عاشقانه (lyricism) 73
- قابل لطف تو 74
- قبله گهِ جان ها 75
- شمع محفل 76
- خبر از جنّت 77
- اشک خونین 78
- آتش طور 79
- طعمِ گفت و گو 81
- بازار آفتاب 82
- گلزار زندگی 83
- هوای وصل 84
- آهِ سینه 85
- راه عشق 86
- سوز عشق 87
- جام وحدت 88
- اشکباران 89
- یاد دوست 90
- راز دل 91
- کعبه صدق 92
- سرّ عشق 93
- اصحاب طریقت 94
- چشم بیمار 95
- از داغِ غمت 96
- قبله حق 97
- راه وفا 98
- مژده رحمت 99
- مرتبه عرفان 100
- یاد یار 101
- راهِ احسان 102
- بازار وصال 103
- چشمه کوثر 104
- سوختن و ساختن 105
- کرشمه ساقی 106
- ساقیا بده جامی... 107
- تمنایِ وصال 108
- کعبه مقصود 111
- ناز و نیاز 112
- مطالعه نور 113
- فیض وصال 114
- آه نیمه شب 115
- هاتف غیب 116
- آسمانِ مهر 117
- شمع محفل اُنس 120
- خرمنِ حُسن 120
- مسند جامِ جام 122
- دعوت فردوس 123
- کفر و ایمان 124
- مهر و ماه 125
- تمنّایِ دوست 126
- گنج پنهان 127
- کیش خوبان 128
- کیش مهر 129
- اشاره 132
- 5. ساقی نامه (Drinkingsong) 132
- شست و شوی روح 133
- آب حیات 136
- اشاره 139
- 6. حبسیّه(Prison poem) 139
- دوایِ دردِ استبداد 140
- عروس وصل 141
- اشاره 142
- مقدمه 142
- اشاره 142
- فصل سوم: ادبیات تعلیمی 142
- در معالجت امراضِ نفس 144
- نردبانِ معرفت 146
- در آداب خواب رفتن و بیدار شدن 148
- شناختن نفس، شناختن خدا 150
- تأثیر شناختن نفس در تهذیب اخلاق 151
- مهرِ حیدر 152
- مژده ای صاحب نظران 155
- نماز، معراج مؤمن 157
- یاد آخرت 159
- کلماتِ قصار مولی علی علیه السلام 161
- اشاره 163
- اشعار اخلاقی 163
- کوچ گاه 163
- در مکتبِ دین 165
- در خزان 166
- هان ای دل 167
- اشاره 168
- حدیث در ادب فارسی 168
- آداب نماز شب 172
- اشاره 174
- فقه در ادب فارسی 174
- احکام نماز جماعت 177
- تفسیر قرآن در ادب فارسی 180
- تفسیر سوره حمد 183
- تفسیر بسم اللّه الرحمن الرحیم 183
- اشاره 183
- مالک یوم الدین 184
- الرحمن الرحیم 184
- اهدنا الصراط المستقیم 185
- ایاک نعبد و ایاک نستعین 185
- صراط الذین انعمت علیهم غیرالمغضوب علیهم و لاالضّالّین 186
- عرفان در ادب فارسی 186
- اشاره 186
- در محبّت 189
- سفر معنوی 191
- آداب مراقبه 194
- نامه ای عرفانی 197
- آداب نماز 198
- عارف کیست؟ 200
- می خواهم دل باشم 202
- بشنو از نی 204
- لذتِ شهود و معرفت اللّه 207
- فصل چهارم: ادبیات داستانی 209
- مقدمه 209
- اشاره 209
- حکایات و لطایف 210
- بهلول عاقل 213
- مُحبانِ خاص 213
- اشاره 213
- کمیل بن زیاد نخعی 213
- لطایف معنوی 216
- فرود آمدن حضرت آدم و حوا به زمین 218
- در بیانِ قصه حضرت سلیمان 220
- خاطراتِ نجف 222
- حکایت از نماز 225
- فضایل امام رضا علیه السلام 228
- داستانِ راستان 230
- دقیقه های شیرین 232
- فرهنگ واژگان 236
- کتاب نامه 240
ص:151
چون ببندی، بر رسی بند دگر برجاستی
گفت دانا نفس ما را بعد ما حشرست و نشر
هر عمل کامروز کرد او را جزا فرداستی(1)
حلیه المتقین، کتابی است در آداب و سنت ها و اخلاق اسلامی که به وسیله علامه مجلسی به رشته تحریر در آمده است. این کتاب اخلاقی در میان توده مردم، جایگاه بسیار والا و محبوبیت عجیبی دارد.
در آداب خواب رفتن و بیدار شدن
در آداب خواب رفتن و بیدار شدن
بدان که خواب کردن، بعد از طلوع صبح تا طلوع آفتاب و میان نماز شام و خفتن و بعد از عصر مکروه است و پیش از ظهر، در وقت گرمی هوا و بعد از نماز ظهر تا عصر خواب قیلوله است و سنت است و از حضرت علی بن الحسین علیه السلام منقول است که به ابی حمزه ثمالی فرمود که: «خواب مکن پیش طلوع آفتاب که من از برای تو دوست نمی دارم؛ زیرا که حق تعالی روزی بندگان را در این وقت قسمت می نماید و هر که در این وقت در خواب است، از روزی محروم است».
از حضرت رسول صلی الله علیه و آله مروی است که زمین به سوی خدا ناله و فریاد می کند از سه چیز: از خونِ حرامی که بر آن ریخته شود یا غسلی که از زنا کند بر روی آن یا خواب کردن بر آن پیش از طلوع آفتاب. از حضرت صادق علیه السلام منقول است که خواب بامداد، شوم است و روزی را
1- تاریخ ادبیات در ایران، ج 5، ص 312.