- دیباچه 1
- اشاره 3
- تعریف ادب 3
- پیش گفتار 3
- ادب در زبان فارسی و عربی 5
- اشاره 8
- انواع ادبی چیست؟ 8
- فصل اول: کلیّاتی از انواع ادبی 8
- اشاره 10
- انواع ادبی در ایران 10
- 1. انواع ادبی از نظر شکل و قالب 10
- 2. انواع ادبی از نظر محتوا و مضمون 11
- مقدمه 14
- اشاره 14
- فصل دوم: ادبیات غنایی 14
- تاریخچه 15
- اشاره 16
- 1. تحمیدیه و مناجات (Hymn) 16
- نیایش های مولا علی علیه السلام 19
- دعایِ حضرت مهدی «عج» 21
- زلالِ وصال 22
- دعای جوشن کبیر 24
- سر منزل مقصود 26
- فیض حضور 28
- مِهرِ عالم افروز 30
- پناهِ بی پناهان 32
- 2. مدیحه سرایی (Praise) 33
- اشاره 33
- در نعت حضرت رسول صلی الله علیه و آله 34
- در مدح مولا علی علیه السلام 36
- در مدح امام حسن مجتبی علیه السلام 37
- در نعت امام حسین علیه السلام 38
- در نعت امام سجاد علیه السلام 39
- در مدح امام باقر علیه السلام 40
- در مدح امام صادق علیه السلام 42
- در مدح امام کاظم علیه السلام 43
- در مدح امام رضا علیه السلام 45
- در مدح امام تقی علیه السلام 46
- در مدح امام هادی علیه السلام 47
- در مدح امام حسن عسکری علیه السلام 49
- در مدح امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف 50
- در کویِ دوست 51
- در مدح حضرت معصومه علیه السلام 52
- از نسل پیمبر صلی الله علیه و آله 54
- لافتی الاّ علی 54
- اشاره 56
- 3. مرثیه سرایی (Elegy) 56
- شهادت علی اکبر 57
- شهادت علی اصغر علیه السلام 60
- در سوگ حضرت زهرا علیهاالسلام 64
- مصایب شب عاشورا 66
- حوادث شب عاشورا 69
- اشاره 73
- 4. غزلیات و اشعار عاشقانه (lyricism) 73
- قابل لطف تو 74
- قبله گهِ جان ها 75
- شمع محفل 76
- خبر از جنّت 77
- اشک خونین 78
- آتش طور 79
- طعمِ گفت و گو 81
- بازار آفتاب 82
- گلزار زندگی 83
- هوای وصل 84
- آهِ سینه 85
- راه عشق 86
- سوز عشق 87
- جام وحدت 88
- اشکباران 89
- یاد دوست 90
- راز دل 91
- کعبه صدق 92
- سرّ عشق 93
- اصحاب طریقت 94
- چشم بیمار 95
- از داغِ غمت 96
- قبله حق 97
- راه وفا 98
- مژده رحمت 99
- مرتبه عرفان 100
- یاد یار 101
- راهِ احسان 102
- بازار وصال 103
- چشمه کوثر 104
- سوختن و ساختن 105
- کرشمه ساقی 106
- ساقیا بده جامی... 107
- تمنایِ وصال 108
- کعبه مقصود 111
- ناز و نیاز 112
- مطالعه نور 113
- فیض وصال 114
- آه نیمه شب 115
- هاتف غیب 116
- آسمانِ مهر 117
- شمع محفل اُنس 120
- خرمنِ حُسن 120
- مسند جامِ جام 122
- دعوت فردوس 123
- کفر و ایمان 124
- مهر و ماه 125
- تمنّایِ دوست 126
- گنج پنهان 127
- کیش خوبان 128
- کیش مهر 129
- 5. ساقی نامه (Drinkingsong) 132
- اشاره 132
- شست و شوی روح 133
- آب حیات 136
- اشاره 139
- 6. حبسیّه(Prison poem) 139
- دوایِ دردِ استبداد 140
- عروس وصل 141
- اشاره 142
- فصل سوم: ادبیات تعلیمی 142
- اشاره 142
- مقدمه 142
- در معالجت امراضِ نفس 144
- نردبانِ معرفت 146
- در آداب خواب رفتن و بیدار شدن 148
- شناختن نفس، شناختن خدا 150
- تأثیر شناختن نفس در تهذیب اخلاق 151
- مهرِ حیدر 152
- مژده ای صاحب نظران 155
- نماز، معراج مؤمن 157
- یاد آخرت 159
- کلماتِ قصار مولی علی علیه السلام 161
- اشعار اخلاقی 163
- اشاره 163
- کوچ گاه 163
- در مکتبِ دین 165
- در خزان 166
- هان ای دل 167
- اشاره 168
- حدیث در ادب فارسی 168
- آداب نماز شب 172
- فقه در ادب فارسی 174
- اشاره 174
- احکام نماز جماعت 177
- تفسیر قرآن در ادب فارسی 180
- تفسیر بسم اللّه الرحمن الرحیم 183
- تفسیر سوره حمد 183
- اشاره 183
- مالک یوم الدین 184
- الرحمن الرحیم 184
- اهدنا الصراط المستقیم 185
- ایاک نعبد و ایاک نستعین 185
- صراط الذین انعمت علیهم غیرالمغضوب علیهم و لاالضّالّین 186
- عرفان در ادب فارسی 186
- اشاره 186
- در محبّت 189
- سفر معنوی 191
- آداب مراقبه 194
- نامه ای عرفانی 197
- آداب نماز 198
- عارف کیست؟ 200
- می خواهم دل باشم 202
- بشنو از نی 204
- لذتِ شهود و معرفت اللّه 207
- مقدمه 209
- فصل چهارم: ادبیات داستانی 209
- اشاره 209
- حکایات و لطایف 210
- اشاره 213
- بهلول عاقل 213
- مُحبانِ خاص 213
- کمیل بن زیاد نخعی 213
- لطایف معنوی 216
- فرود آمدن حضرت آدم و حوا به زمین 218
- در بیانِ قصه حضرت سلیمان 220
- خاطراتِ نجف 222
- حکایت از نماز 225
- فضایل امام رضا علیه السلام 228
- داستانِ راستان 230
- دقیقه های شیرین 232
- فرهنگ واژگان 236
- کتاب نامه 240
ص:177
فقه در ادب فارسی
اشاره
فقه در ادب فارسی
فقه، در لغت به معنی فهم و دریافتن است و در اصطلاح دینی، علم قوانین و احکام دینی را گویند. علمِ فقه در مفهوم امروزی و رایج آن، تنها به احکام متعلق به اعمال انسان ها می پردازد و در نتیجه با مسایلی که عملی نیستند، سر و کاری ندارد. تقسیم بندی های رایج در احکام فقهی چنین است: واجبات، مستحبات، محرمات و مکروهات یا عبادات، معاملات، مناکحات، عقوبات یا حدود.
قرآن، گفتار پیامبر، کارهای پیامبر و آن چه آن حضرت از کارهای اصحاب خود پذیرفته و آن ها را تأیید کرده است، منابع اصلی احکام فقه اسلامی را تشکیل می دهند. مبدأ و منشأء فقه شیعه، آموزش های حضرت علی علیه السلام است.
نخسیتن تألیف فقهی شیعه را به یکی از اصحاب حضرت علی علیه السلام به نام سلیم بن قیس هلالی نسبت داده اند. پس از علی علیه السلام امامان دیگر نیز تعلیماتی در اصول و فروع فقه داشته اند، ولی در میان امامان، امام محمد باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام، در ترویج و تحکیم فقه شیعی آوازه بیش تری دارند. از آغاز شکل گیری و سپس تحکیم و گسترش مذاهب فقهی، در هر یک از این مذاهب، فقهای برجسته ای ظهور کردند و آثار فراوانی در اصول و فروع فقه نوشته اند. بیش تر این آثار به زبان عربی است که برخی از آن ها عبارت است از: