میراث ادبی علمای شیعه: برگزیده متون نظم و نثر فارسی صفحه 191

ص:194

و اهلِ ذوق گفته اند که رجا و خشیت و شوق و انس و انبساط و توکل و رضا و تسلیم جمله از لوازم محبت باشد... و بالجمله محبت حقیقی حدّی با تسلیم دارد آن گاه که حاکم مطلق محبوب را داند و محکوم مطلق خود را و عشق حقیقی حدّی با فنا دارد که همه معشوق را ببیند و هیچ خود را نبیند.(1)

رساله سیر و سلوک، رساله ای است در باب معرفت حضرت حق منسوب به بحر العلوم (1155 _ 1212 ه . ق)

علامه طباطبایی به نقل از مرحوم قاضی رضوان اللّه علیه می گویند که: «کتابی بدین پاکیزگی و پر مطلبی در عرفان نوشته نشده است». این کتاب در میان کتاب های عرفانی که به وسیله علما نوشته شده است، جایگاه ویژه ای دارد.

سفر معنوی

سفر معنوی

بدان که علمای طریقت از برای سالک، منازل و عقبات بیان نموده اند و طریق سیر در آن ها را شرح داده اند... اکثر این منازل و عقبات در عالم نفس واقع و از جمله مراحل و منازل جهاد اکبر است و ترتیب آن ها نسبت به اشخاص مختلف است... و حقیقت سلوک و کلید آن، تسخیر بدن و نفس است در تحت رایت ایمان که مبیّن احکام آن فقه جوارح و فقه نفس است و بعد از این افناء نفس و روح در تحتِ رایت کبریایی الهی و همه عقبات و منازل در این مراحل مندرج است. و لکن سلوک این مراحل و طیّ این