کتابخانه بالقرآن

میراث ادبی علمای شیعه: برگزیده متون نظم و نثر فارسی صفحه 213

صفحه 213

ص:216

مُحبانِ خاص

اشاره

مُحبانِ خاص

زیر فصل ها

کمیل بن زیاد نخعی

بهلول عاقل

کمیل بن زیاد نخعی

الشیخ الکامل المتکمل، کمیل بن زیاد النخعی از مکملِ موحدین و صاحب سرّ امیرالمؤمنین علی علیه السلام است و آن حضرت را رسم بودی که چون علوم و اسرار در باطن موج زدی و خواستی که گوهر عرفانی بیرون اندازد، کمیل را پیش خود نشاندی و بر او جواهر اسرار فشاندی. آورده اند که روزی آن حضرت بر شتر نشسته، کمیل را بر عقب سر خود سوار کرده بود. در آن اثنا، کمیل مبادرت نموده سؤال نمود که: «یا امیرالمؤمنین! چیست حقیقت؟» حضرت جواب داد: «مراد از حقیقت، وجود حق است سبحانه.»

شیخ کاملِ فاضل، عبد الرزاق کاشی، در شرح این کلام هدایت نظام فرموده که چون کمیل از اصحاب قلوب بود و طلبِ مقام ولایت که مقام فنا در ذات احدیّت است، می نمود، حالِ او اقتضایِ سؤال از حقیقت نمود. پس آن حضرت جواب او بر وجهی ادا فرمود که مشعر بود به آن که آن مقام، مقام عالی است و صاحب قلب به آن متراقی نمی تواند شد، مگر نزد استعداد کامل و توفیق شامل و این کلام از آن حضرت، تحریص است کمیل را به کسب کمال و ترغیب بر سیر و سلوک لایق اهلِ حال.

پس کمیل گفت: «آیا من صاحبِ سرّ تو نیستم؟» گفت: «تو صاحبِ سرّ من هستی و لیکن چون دیگ سینه من به جوش می آید، آن چه از سر می ریزد، تو را معلوم می شود و...».