میراث ادبی علمای شیعه: برگزیده متون نظم و نثر فارسی صفحه 3

ص:6

پیش گفتار

اشاره

پیش گفتار

زیر فصل ها

تعریف ادب

ادب در زبان فارسی و عربی

تعریف ادب

تعریف ادب

ادب (a.dab) در لغت به معنایِ ظرافت، دانش، هنر، اخلاق نیکو، نگاه داشتن اندازه و حدّ هر چیزی، نیک گفتاری، حُسن تناول، حُسن معاشرت، آزرم، حرمت، موقع شناسی و کسی را به میهمانی خواندن است.

ادب با واژه هایی چون فرهنگ، سنت، عادت، آیین و راه و رسم مترادف است؛ اما در مفهوم عام، مجموعه آثاری است که در هر زبان نوشته می شوند و در اصطلاحِ ادبی، سخن منظوم یا منثوری است که مقصود از آن، بیانِ عواطف و احساساتِ گوینده یا نویسنده باشد، هم چنین بتواند احساسات و عواطفِ خواننده را برانگیزد و نیز قابل نقد و تفسیر باشد.

به سخن دیگر، ادبْ زبانی است که پرورده شده و سرشتِ زیبا شناختی یافته است. با آنکه واژگانی که در ادب به کار می روند، کمابیش همان واژه هایی هستند که در زبان کاربرد دارند، ادبْ زبانی شورانگیز و درونمایه های هنری دارد.

موضوعاتِ ادبی برگرفته از طبیعت و زندگی انسان است. به عبارتِ دیگر ادب / ادبیات / علم ادب، مجموع نوشته ها از گونه های حماسه، نمایشنامه، رمان، داستان، غزل و نظایر آن است.