میراث ادبی علمای شیعه: برگزیده متون نظم و نثر فارسی صفحه 73

ص:76

هدف کردند و هرگونه بلا را

به جانِ خویش گردیدند طالب

شهادت را همه بودند راغب

چو هر یک را در این مقصد طلب بود

طرب اندر طرب اندر طرب بود(1)

4. غزلیات و اشعار عاشقانه (lyricism)

اشاره

4. غزلیات و اشعار عاشقانه (lyricism)

مهم ترین و جذاب ترین بخش ادبیات غنایی را اشعار عاشقانه و عارفانه ای تشکیل می دهد که بیش تر آن ها در قالب غزل آمده است.

«غزل» در لغت به معنی عشق و سخن گفتن با معشوق است و در اصطلاح ادبی، از قالب های سنتی شعر فارسی به شمار می آید که مصراع نخست آن با مصراع های زوج هم قافیه است. درباره خاستگاه غزل فارسی نظریه های گوناگونی مطرح کرده اند. برخی برآنند که غزل فارسی در غزل عربی ریشه دارد. گروهی نیز بر این باورند که شاعران درباری، پیش از سرایش قصیده های مدحیه، تغزل هایی را می سروده اند تا آن ها را آماده داشته باشند و در زمان لازم، بقیه قصیده را بسرایند، ولی برخی از آن ها به شکل قصیده درنیامده و به همان صورت مانده است.

عالمان فرزانه و عارفان واصل بیش تر به غزل پرداختند و نگرش