کار در زندگی فردی و اجتماعی از دیدگاه قرآن صفحه 219

ربای حلال و ربای حرام

امام صادق علیه السلام در این مورد می فرماید:

ربا بر دو قسم است: حلال و حرام. ربای حلال آن است که شخصی به دیگری قرض بدهد و بدون این که شرطی با او کرده باشد، انتظار زیاده داشته باشد. دریافت چنین زیاده ای مباح است؛ ولی برای قرض دهنده ثوابی نزد خدا نخواهد بود. چنان که خود فرموده است: «فَلا یَربُوا عِندَ اللّهِ». (روم: 39)

ربای حرام آن است که شخصی به دیگری قرض بدهد و شرط کند که بیش از آن بپردازد.(1)

البته، ربا به دریافت زیاده مشروط در قرض منحصر نیست که به آن ربای قرضی می گویند؛ بلکه دریافت زیاده در دادوستد کالاهای پیمانه ای و وزنی که از یک نوع باشند (مانند فروختن یک من گندم به یک من و نیم) نیز حرام است که به آن ربای معاملی گویند، چنان که در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است:

لا یکونُ الرّبا الاّ فیما یُوزن و یُکال.(2)

در مورد حرام بودن ربا در قرآن می خوانیم:

«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیع و حَرَّمَ الرِّبوا؛ خداوند دادوستد را حلال و ربا را حرام کرده است.» (بقره: 275)

آثار زیان بار ربا

جنگ با خدا و رسول