کار در زندگی فردی و اجتماعی از دیدگاه قرآن صفحه 228

کار نه تنها سبب تقویت بنیه جسمانی انسان می شود، بلکه قوای فکری را نیز پرورش خواهد داد؛ زیرا با کار است که انسان با دشواری های گوناگون روبه رو می شود و برای حل آن به راه حل های گونه گون می اندیشد و کم کم خود تجاربی را به دست می آورد و از تجربه های دیگران بهره می برد.

این که علی علیه السلام عقل را دو گونه دانسته است، گویای همین واقعیت است:

الَعقْلُ عَقلانِ عَقلُ الطَّبعِ و عَقلُ التَّجرِبَه و کِلاهُمایُؤَدّی الی الْمَنْفَعَهِ.(1)

عقل دو قسم است: عقل ذاتی و عقل حاصل از تجربه، و هر دو برای انسان وسیله سود و خیر است.

نقش تجارت در افزایش عقل

روایات گوناگونی داریم که رابطه میان تجارت و افزایش عقل را بیان می کند. البته، تجارت به عنوان یکی از مصادیق کار و یا مصداق بارز آن در این زمینه ذکر شد وگرنه پرورش عقل منحصر به شغل تجارت نمی باشد.

امام صادق علیه السلام در مورد پرداختن به تجارت می فرماید:

التجارهُ تَزیدُ فِی الْعقلِ.(2)

تجارت عقل را زیاد می کند.

و نیز حضرت در مورد ترک تجارت می فرماید:

لا تَتْرُکِ التجارهَ فانّ ترکَها مُذهِبهٌ لِلْعقلِ.(3)

1- . نقل از: گفتار شیعه در اصول و فروع، آیت اللّه ... شمس الدین نجفی، ص 91.
2- . کافی، ج 5، ص 148.
3- . مستدرک الوسائل، محدث نوری، ج 13، ص 11.