کار در زندگی فردی و اجتماعی از دیدگاه قرآن صفحه 255

البته فساد و تباهی ناشی از گناه ممکن است به صورت عذاب های گوناگون ظاهر شود.

الف) روگردانی از یاد خدا

روی گردانی از یاد خدا و دل بستگی به هواهای نفسانی، سرچشمه همه پلیدی ها و به دنبال آن زندگی سخت دنیایی و بدبختی آخرتی است.

خداوند به بندگان خود چنین هشدار می دهد:

وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْری فَإِنَّ لَهُ مَعیشَهً ضَنْکًا وَ نَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیامَهِ أَعْمی (طه: 124)

و هر کس از یاد من دل بگرداند، در حقیقت، زندگی تنگ [و سختی] خواهد داشت و روز رستاخیز او را نابینا محشور می کنیم.

در مفردات راغب، «عیش» به معنای زندگی مختص حیوان آمده است؛ برخلاف «حیاه» که در مورد خداوند هم به کار می رود. «ضنک» نیز به معنای تنگی و دشواری است.

این آیه که بیانگر تنگی وضع زندگی به سبب روی گردانی از یاد خداست، پس از آیاتی آمده است که در رابطه با «هبوط» حضرت آدم علیه السلام است. این آیات به عبارت «فَمَنِ اتَّبَعَ هُدایَ فَلا یَضِلُّ وَ لا یَشْقی» (طه: 123) ختم می شود که بیانگر نقش پیروی از هدایت پروردگار در نجات از گمراهی و بدبختی است.

از این مقابله، فهمیده می شود که پیروی از هدایت پروردگار سبب خوش بختی و توسعه در زندگی است و پیروی نکردن از هدایت پروردگار که از آن به روی گردانی از یاد خدا تعبیر شده است، سبب بدبختی و تنگ دستی است.

هم چنین در قرآن در مورد روی گردانی از یاد خدا و مقابله آن با ایمان می خوانیم: