کار در زندگی فردی و اجتماعی از دیدگاه قرآن صفحه 294

می نمایند و نه سخت گیری، بلکه در میان این دو، حدّ اعتدالی دارند.

در توضیح این آیه امام صادق علیه السلام مشتی از سنگ ریزه را برداشت و محکم در مشت خود نگه داشت و فرمود: این «اقتار» (تفریط) است که خدای عز و جل در کتابش آورده است. سپس حضرت یک مشت دیگر برداشت و دست خود را کاملاً باز کرد و آن ها را ریخت و فرمود: این «اسراف» (افراط) است. سرانجام یک مشت دیگر برداشت، بعضی را ریخت و بعضی را نگه داشت و فرمود: این «قوام» (میانه روی) است.(1)

بنابراین، در مسلک خداجویان بحث بر سر مقدار و چگونگی انفاق است؛ زیرا انفاق اصل جدایی ناپذیر زندگی اجتماعی است که خداوند برای تعدیل وضع معیشتی بندگان خود در زندگی دنیایی قرار داده است.

از این رو، شایسته است که مؤمنان با عمل به این اصل اساسی، بکوشند گوشه ای از شکر نعمت را به جا آورده و از پی آمدهای بد دنیایی و آخرتی انفاق نکردن و ادا نکردن حقوق الهی و اسراف و تبذیر، خود و جامعه را در امان نگه دارند.

ج) الگوهای زندگی در حد عفاف و کفاف

انبیا و اولیای الهی، نه تنها در گفتار به زندگی در حد عفاف و کفاف دعوت می کنند، بلکه در مقام عمل نیز بهترین الگو هستند.

خداوند درباره الگو بودن پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله می فرماید:

لَقَدْ کانَ لَکُمْ فی رَسُولِ اللّهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ لِمَنْ کانَ یَرْجُوا اللّهَ وَ الْیَوْمَ اْلآخِرَ وَ ذَکَرَ اللّهَ کَثیرًا