پاسخ های استاد مطهری (ره) به مسائل اجتماعی صفحه 100

آن پول احتمالی که بیمه گر تعهد کرده در صورت خسارت بپردازد. [دو طرف پول می شود]. اگر واقعا ماهیت بیمه معاوضه میان دو پول است، این معامله [براساس] اصول فقهی باطل است؛ زیرا یکی از آن موانع را دارد. شبیه قمار می شود؛ یعنی یک امر مجهول. حق بیمه ای که من می دهم، معلوم است، ولی در مقابل، چه می خواهم بگیرم؟ آیا می گیرم یا نمی گیرم. آیا اصلاً در این مدت خسارتی بر من وارد خواهد شد که از او چیزی بگیرم یا نه؟ اصلش مجهول است. به علاوه، به فرض اینکه در طول این مدت، خسارتی وارد شود، این خسارت چقدر خواهد بود؟ هم اصلش که من چیزی از او می گیرم یا نمی گیرم و هم مبلغش مجهول است.

یکی از شرایطی که به فرموده پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در همه معاملات باید باشد، این است که دو طرفی که مورد معاوضه قرار می گیرند، باید معلوم و مشخص باشند. در اینجا یک طرف مشخص نیست، ولی اگر ماهیت بیمه آن چیزی باشد که [گفتیم،] در واقع، بیمه معامله میان دو پول نیست که بعد بگوییم یک طرفش مجهول است یا نه.

جنبه عقلایی بیمه که عقلا اقدام به بیمه می کنند، [در امان ماندن] از ورشکستگی، تحمل خسارت زیاد، بیچارگی در زمان از کارافتادگی و... [است.] پولی که بیمه گر می دهد، طرف معامله و یکی از عوضین نیست. آنچه بیمه گر به بیمه گزار می دهد، حق تأمین است. همان تعهدش ارزش دارد. در مقابل این تعهد، بیمه گزار حق بیمه می دهد. ارزش، متعلق به خود تعهد است. بیمه گزار پول می دهد که ارزش مادی دارد و بیمه گر، تعهد. تعهد، یک امر مشخص است. اگر عقلا چنین معامله ای را اختراع کرده