پاسخ های استاد مطهری (ره) به مسائل اجتماعی صفحه 119

اجتماع، عدل است. احسان و جودهای حساب نشده و اندازه گیری نشده، کارها را از مدار خود خارج می کند. این است معنی سخن علی مرتضی علیه السلام که فرمود: «عدل، جریان کارها را در مجرای خود قرار می دهد، ولی جود، جریان ها را از مجرای اصلی خارج می کند».(1)

3. راز تفاوت موجودات در چیست؟

راز تفاوت ها یک کلمه است: «تفاوت موجودات، ذاتی آنها می باشد و لازمه نظام علت و معلول است».

در حکمت الهی، این بحث، تحت عنوان «کیفیت صدور موجودات از ذات باری» مطرح می گردد. موضوع بحث این است که: آیا اراده خدا [جداگانه] به آفرینش موجودات تعلّق می گیرد؟ مثلاً اراده می کند و آقای «الف» را می آفریند. اراده دیگری می کند و آقای «ب» را می آفریند و اراده سومی می کند و شی ء «ج» را خلق می کند و همین طور هر چیزی را با اراده ای جداگانه و مخصوص به آن چیز خلق می کند یا آنکه همه اشیا را با یک اراده واحد و بسیط ایجاد می کند؟

گروهی از متکلمین که در معارف الهی «سطحی» فکر می کنند، طرفدار  احتمال اولند، ولی آنچه را که دلایل عقل و براهین قاطع فلسفی اثبات می کند و شواهدی از قرآن کریم نیز بر درستی آن هست، نظریه دوم است. به موجب این نظریّه، همه جهان، از آغاز تا انجام، با یک اراده الهی به وجود می آید؛ یعنی بی نهایت چیز به وجود می آید و همه با اراده خدا به وجود