پاسخ های استاد مطهری (ره) به مسائل اجتماعی صفحه 120

می آید، ولی نه با اراده های جدا جدا، بلکه فقط با یک اراده؛ آن هم یک اراده بسیط. چنان که قرآن کریم می فرماید: «اِنّا کُلَّ شَی ءٍ خَلَقناهُ بِقَدَرٍ وَ ما اَمرُنا اِلاّ واحِدَهٌ کَلَمحِ بِالبَصَرِ»؛ همه چیز را با اندازه و قدر مشخص آفریده ایم و کار ما جز یکی نیست. همچون چشم بر هم زدن. (قمر: 49 و 50)

به موجب این عقیده، برای آفرینش، نظام خاص و قانون و ترتیب معیّنی است و اراده خدا به وجود اشیا عین اراده نظام است. از همین جا است که قانون علّت و معلول و یا «نظام اسباب و مسببّات» به وجود می آید. معنای «نظام اسباب و مسبّبات» این است که هر معلولی علت خاص و هر علتی معلول مخصوص دارد. نه یک معلول مشخص ممکن است از هر علتی بدون واسطه صدور یابد و موجود گردد و نه یک علت معین می تواند هر معلولی را بی واسطه ایجاد کند. در حقیقت، هر موجود و هر شی ء در نظام علت و معلول، جای مشخص و مقام معلومی دارد؛ یعنی آن معلول، معلول شی ء معیّن و علّت شی ء معیّن است و این، همان مفهوم دقیق «اِنّا کُلَّ شَی ءٍ خَلَقناهُ بِقَدَرٍ» است.(1)

4. فلسفه وجود شیطان و حدود نفوذش را در انسان بیان کنید؟

قلمرو شیطان «تشریع» است، نه «تکوین»؛ یعنی قلمرو شیطان، فعالیت های تشریعی و تکلیفی بشر است. شیطان فقط در وجود بشر می تواند نفوذ کند، نه در غیر بشر. قلمرو شیطان در وجود بشر نیز به نفوذ در اندیشه او محدود است، نه تن  و بدن او. نفوذ شیطان در اندیشه بشر نیز