پاسخ های استاد مطهری (ره) به مسائل اجتماعی صفحه 137

فهمیده ایم، اولاً آن دین نیست و ثانیا اگر دین باشد، باید متغیّر باشد، ولی اگر ما دین را عبارت از بیان قوانین تکامل اجتماعی بدانیم؛ یعنی همان[گونه] که مثلاً علم، قوانین، تکامل طبیعی را کشف کرد، دین، قوانین تکامل اجتماعی را _ که یک تکامل اکتسابی است _ از راه وحی بیان کرد، در این صورت، قانون تکامل که دیگر متکامل نیست، چون قانون تکامل است. مثلاً در تکامل طبیعی، اگر گفتید نباتات روی این قوانین، تکامل پیدا کرده اند، آیا همین طور که نباتات تکامل پیدا کرده اند، قوانین تکامل هم تکامل پیدا کرده اند؟ نه، قانون، پدیده نیست، پدیده های عالم تکامل پیدا می کنند. پیامبر خودش پدیده است. بنابراین، متولّد می شود، رشد می کند، عمر می کند و می میرد: «اِنَّکَ مَیِّتَ وَ اِنَّهُم مَیِّتونَ»، ولی قرآن [قرآن، مقصود این کاغذها نیست، اگر مقصود این کاغذها باشد که اینها هم پوسیده و کهنه می شود ]یک سلسله حقایق و معارف و یک سلسله قوانینی است که برای بشر آمده است. بنابراین، می ماند. ای پیامبر! تو می میری، ولی قرآن باقی می ماند. تو پدیده ای، ولی قرآن، قانون است. پدیده از بین می رود، ولی قانون باقی  می ماند.(1)

5. در جامعه ای که فساد آن زیاد است، برای رسیدن به تکامل معنوی و اخلاقی چه باید کرد؟

در جامعه هایی که فساد هست و احیانا فساد بیشتر است، زمینه برای تکامل روحی و اخلاقی انسان بیشتر است؛ چون تکامل روحی و اخلاقی و