پاسخ های استاد مطهری (ره) به مسائل اجتماعی صفحه 203

16. نقش معاشرت با صالحان را در تربیت بیان کنید؟

از عواملی که برای اصلاح و تربیت به آن توجه شده است، معاشرت با صالحان و نیکان است. ما در متون اسلامی بابی داریم با عنوان مجالست. تأثیر مجالست، هم در جهت مثبت و هم در جهت منفی است. مجالست [با] صالحان آثار نیک و مجالست [با] بدان آثار سوء فوق العاده دارد. این امر اجتناب ناپذیر است؛ یعنی انسان، وقتی که می خواهد با کسی معاشرت بکند [و تصمیم گرفت] از او اثری نگیرد، باز کم و بیش اثر می پذیرد. پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «اَلمَرْءُ عَلی دینِ خَلیلِهِ؛ هرکسی به دین دوستش است. مقصود این است که شما اگر کسی را دوست و خلیل بگیرید، با کسی دوست بشوید، دین او را هم پذیرفته اید.

در نهج البلاغه تعبیری است به این صورت: «مُجالَسهُ اَهلِ الهَوی مُنساهٌ لِلایمانِ؛ نشست و برخاست کردن با مردم هواپرست و غافل از خدا، فراموشی ایمان است. ایشان می فرمایند: هم نشینی با هواپرستان، فراموش خانه ایمان است؛ یعنی انسان آن جا که برود، اصلاً ایمان را فراموش می کند. در یکی از آیات قرآن، در سوره طه و ظاهرا خطاب به موسی بن عمران می فرماید: «فَلا یَصُدَّنَّکَ عَنها مَن لایُؤمِنُ بِها وَ اتَّبَعَ هَواهُ  فَتَردی».(1) به موسی بعد از پیغمبری هشدار می دهد که مردم بی ایمان مانع تو نشوند. این مانعیت غیر از مانعیت زوری و جبری است که مثلاً فرعون به زور نگذارد تو کارت را بکنی. چون دنبالش چنین می آید: «وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَتَرْدی»؛ ای موسی! بی ایمان ها تو را از راه به در نکنند که تو هم دنبال هوا بروی و