پاسخ های استاد مطهری (ره) به مسائل اجتماعی صفحه 55

در دنیای جدید سرمایه داری با تجارت ساده قدیم از لحاظ ماهیت ممکن است  متفاوت باشد. این موضوع از لحاظ اصول علم اقتصاد باید مورد مطالعه قرار گیرد؛ زیرا ادعا می شود که سرمایه داری جدید نوعی استثمار بیّن و اکل مال به باطلِ مسلّمی است. معامله ای است که یک طرف، محصول زحمت کشیدن دیگری را مفت می خورد و می برد. در سرمایه داری جدید، بحث در این نیست که سرمایه دار، با انصاف است یا بی انصاف، [بلکه] بحث در این است که اگر سرمایه دار بخواهد حق واقعی کارگر را بدهد، باید از سود، مطلقا صرف نظر کند. [چنین ]سرمایه داری نیز هرگز در دنیا پیدا نخواهد شد. اگر هم بخواهد سود ببرد، هر اندازه ببرد، دزدی و غصب است.

[تمایز] اصلی سرمایه داری جدید [کاپیتالیسم] از سرمایه داری قدیم _ و به طریق اولی از سوسیالیسم _ این است که سرمایه دار، نیروی کار کارگر را برای خود خودش می خرد، نه برای آنکه شخصا به آن احتیاج دارد. با این نیروی کار، اضافه ارزش ایجاد می کند. اضافه ارزش که مولّد نیروی کار کارگر [بوده] و طبعا متعلّق به خود او است، همان سودی است که کارفرما می برد. این است که می گویند سرمایه داری جدید عین استثمار کارگر است.(1)

7. تجارت چیست؟

کتاب [«تجارت»] درباره خرید و فروش، شرایط طرفین معامله [یعنی خریدار و فروشنده] و شرایط عوضین، شرایط عقد؛ یعنی صیغه معامله و