- مقدمه 1
- اشاره 6
- ام اَیْمَن 7
- أم علی همسر شهید [اول (م786ق)] «ره» 8
- حمیده دخترمولانا محمد شریف بن شمس الدین محمد رویدشتی اصفهانی 8
- حُسْنیه 10
- فاطمه دختر شیخ محمد بن احمد بن عبداللّه بن حازم عکبری 10
- آمنه خاتون دختر ملا محمد تقی مجلسی 11
- دختر شیخ علی منشار 11
- دختر مسعود ورّام 12
- دختر سیّد مرتضی 13
- مادر سید بن طاووس 13
- خواهر ملا رحیم اصفهانی 14
- سیده سکینه دختر مکرمه مولانا حسین بن علی بن ابی طالب علیهم السلام 14
- شرح نهج البلاغه ابن میثم به خط زنی فاضل 14
- دختران شیخ طوسی 14
- اشاره 16
- ابو اسحاق بن بحیراصفهانی 17
- ابو احمد موسوی 17
- ابو اسامه 17
- ابو اسحاق سَبیعی 18
- «باب باء» 24
- ابو البدر 24
- ابو ایّوب انصاری [52ه / 672م، نام او خالدبن زید خزرجی است] 24
- ابوالاسود دئَلی / دُؤَلی 24
- ابوالبرکات 27
- ابوبکر گرگانی 28
- ابوبکر خوارزمی 28
- ابوالبرکات مشهدی 31
- ابوالبرکات خوزی 31
- ابوالبرکات مشهدی / علوی 32
- ابوبکر تایبادی 32
- ابوبکر بن دُرید ازدی 33
- ابوبکر جعابی 33
- ابوبکر دوری 33
- ابوبکر مدائنی کاتب 34
- ابوبکر بن عیّاش 34
- ابوبکر صولی 34
- ابوالتحف 35
- «باب تاء» 35
- ابوبکر قاضی 35
- ابوتراب حسنی 36
- ابو تراب بن رؤیه قزوینی 36
- ابوتراب خطیب 36
- ابو جعفر 37
- ابو تمّام 37
- «باب جیم» 37
- ابو جعفر بن فقیه أمیرکا بن أبو النجمی مصدری مقیم قریه جنبده 38
- ابو جعفر بن جریر طبری 38
- ابو جعفر اشعری 38
- ابو جعفر بن رستم طبری 38
- ابو جعفر طوسی 39
- ابو جعفر کمیح 39
- ابو جعفر طوسی متأخر 39
- ابو جعفر بن محسن حلبی 39
- ابو جعفر نیشابوری 40
- ابو جعفر بن مولانا محمد امین استرآبادی 40
- ابو جعفر بن مهدی بن عابد ابوالحرب حسینی مرعشی 40
- ابو جعفر بن معیّه حسنی 40
- ابو جعفر بن قِبَهْ 41
- ابو جعفر بن هارون بن موسی تلعکبری 41
- ابو جعفریون 41
- ابو حاتم رازی 42
- ابو الجود بن نصراللّه تتوی 42
- ابو حبیش متکلم 42
- «باب حاء» 42
- ابوالحسن 43
- ابوالحسن بن احمد شاذان 43
- ابوالحسن فقیه شاذانی 43
- ابوالحسن بن ملا احمد ابیوردی کاشانی 44
- ابوالحسن ایادی 45
- ابوالحسن کاشی 45
- ابوالحسن شرفه 46
- ابوالحسن بغدادی سورائی بزاز 46
- ابوالحسن باوردی 46
- ابوالحسن بصروی 47
- ابوالحسن سمری 47
- ابوالحسن بصری کاتب 47
- ابوالحسن بکری 48
- ابوالحسن خازن 49
- ابوالحسن راوندی 51
- ابوالحسن بن سعدویه قمی 51
- ابوالحسن بن شاذان 51
- ابوالحسن فارسی 52
- ابوالحسن بن صفّار 52
- ابوالحسن سمسی 52
- ابوالحسن طبری 52
- ابوالحسن شعرانی 53
- ابوالحسن بن عریضی 53
- ابوالحسن بن طباطبا علوی شاعر 54
- ابوالحسن بن طباطبا علوی 55
- ابوالحسن بن علوان حسینی شامی عاملی 55
- ابوالحسن بن علی بن محمد بن مهدی 55
- ابوالحسن فراهانی شیرازی 56
- ابوالحسن بن شیخ ابوالقاسم زیدبن حسین بیهقی 56
- ابوالحسن قاینی 58
- ابوالحسن کیدری 60
- ابوالحرب بن علی حسینی 60
- ابوالحسن منصوری 60
- ابوالحسن لؤلؤیی 60
- ابوالحسن علی بن ابی طالب هموسه فرزادی 61
- ابوالحسن مجاشعی 61
- ابوالحسن موسوی عاملی 61
- سید ابوالحسن بن نورالدین علی بن علی بن حسین بن ابی الحسن موسوی عاملی جبعی 62
- ابوالحسن نحوی 62
- ابوالحسن نحوی 62
- ابوالحسین بن ابو جیّد قمی 62
- ابوالحسین بن احمد عطّار 63
- ابوالحسین بن علی بن مرائی علوی 63
- ابوالحسین راوندی 63
- ابوالحسین بن احمد قمی 63
- ابوالحسین بن محمد بن ابی سعید 64
- ابوالحمد 64
- ابوالحسین وارانی 65
- «باب خاء» 65
- ابوالحسین بن مهلوس علوی موسوی 65
- ابوالحسین نصیبی 65
- ابو خلیفه 65
- ابودَجانه 66
- «باب ذال» 67
- ابوذر [ت 32ه / 652م] 67
- ابوالدنیا 67
- ابوالربیع شامی عاملی 68
- «باب را» 68
- ابوالرضا حسینی راوندی 68
- ابوالرضا حسنی راوندی 68
- ابوسعد بن حسن صلتی 69
- «باب سین» 69
- ابوالسعادات 69
- ابوزید کبابکی کحی حسینی گرگانی 69
- ابوسعد بن طاهر 69
- ابوسعید نیشابوری 70
- ابوسعد [بن] فرخان، نزیل کاشان 70
- ابوسعید خزاعی 70
- ابوسعید خُدَری 70
- ابو سلیمان فخرالدین داوود بن ابوالفضل مولانا تاج الدین محمد بن داوود 71
- ابوسهل بغدادی 71
- ابوالشرف اصفهانی 73
- «باب شین» 73
- «باب صاد» 74
- ابوصالح حلبی 74
- ابوصابر بن احمد 74
- ابوالصلت بن عبدالقاهر 75
- ابو صمصام 75
- ابوالصلاح حلبی 75
- ابوطالب استرآبادی 76
- ابوطالب بن امیر ابوالفتح حسینی 76
- ابوصمصام بن معبد حسینی 76
- «باب طا» 76
- ابوطالب بن شیخ اسماعیل رازانی 77
- ابوطالب استرآبادی 77
- ابوطالب امامی اصفهانی 78
- ابوطالب استرآبادی 79
- ابوطالب حسینی قصبی 79
- ابوطالب حسینی بسی 79
- ابوطالب تبریزی 79
- ابوطالب، والد ارجمند حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام 80
- ابوطالب بن غرور 80
- ابوطالب بن عبدالسمیع 80
- ابوطالب بن رجب 80
- ابوطالب هروی 81
- ابوطالب هاشمی 81
- ابوطالب بن مهدی علوی سیلقی 81
- «باب عین» 82
- ابوالعباس مستغفری 82
- ابوطیب 82
- ابو عبداللّه 83
- ابوالعباس بن نوح 84
- ابو عبداللّه بزوفری 84
- ابو عبدالرحمن بزوفری 84
- ابو عبداللّه بن شاذان 84
- ابو عبدالرحمن مسعودی 84
- ابو عبداللّه بزوفری 85
- ابو عبداللّه حلوانی 85
- ابو عبداللّه بن خمری خزّاز 85
- ابو عبداللّه بن حمّاد انصاری 85
- ابو عبداللّه قزوینی 86
- ابو عبداللّه دوریستی 86
- ابو عبداللّه بن فارسی 86
- ابو عبداللّه معروف به نعمت 86
- ابو عبداللّه نیشابوری 87
- ابو عبداللّه مرزبانی 87
- ابو عبداللّه دوریستی 87
- ابو عبداللّه بن محمّد حسنی 87
- ابو العتاهیه 88
- ابو العلاء حافظ 88
- ابو علی 88
- ابو علی محمد بن منصور حسینی 88
- ابو عفان بن احمد بن بندار 88
- ابو علی بزوفری 89
- ابو عمرو زاهد 89
- ابو علی بن حمزه موسوی 90
- ابو علی بن جنید 90
- ابو علی بن طاهر سیوری 90
- ابو علی تنوخی 90
- ابو علی طبرسی 90
- ابو علی صولی 91
- ابو عیسی زرّاق 91
- ابو علی موضح 91
- ابو علی طوسی 91
- ابو علی بن همّام 92
- ابو عمروبن مهدی 92
- ابو علی بن محمد بن اشعث کندی کوفی 92
- ابو غالب زراری 93
- «باب غین» 93
- ابو غالب بن ابو هاشم حسینی مرعشی 93
- ابو غانم بن ابو غانم بن ابو علی جوانه 94
- ابو غالب بن علی بن قسوره 94
- ابو غانم عُصمی هروی 95
- ابو غیاث بن بسطام 95
- ابو غانم علی بن ابوطالب جوانی 95
- ابوالفتح بن امیر مخدوم حسینی قزوینی عربشاهی 96
- ابوالفتح بستی 98
- ابوالفتوح 98
- ابوالفتح حفّار 98
- ابوالفتح کراچکی 98
- ابوالفتح بن حسین بن ابوبکر اربلی 98
- ابوالفتوح رازی 99
- ابوالفضل 99
- ابوالفضل صابونی 100
- ابوالفضل شعبی 100
- ابوفراس حمدانی 100
- ابوالفضل جعفی 100
- ابوالفضل طبرسی 101
- ابوالفضل صابونی معروف به ابن ابوالعباس عامری 101
- ابوالفضل کرمانی 101
- ابوالفتح شرفه 102
- ابوالفرج بن ابو قرّه 103
- ابوالفتح واسطی 103
- ابوالفضل حصکفی شاعر 103
- ابوالفتح متولّی مسجد جامع کوفه 103
- ابوالفتح صیداوی 103
- ابوالفتح بن جلی 104
- ابوالفضل بن محمد هروی 104
- ابوالفضل حسینی سروی 104
- «باب قاف» 105
- ابوالفتح بن جندی 105
- ابوالقاسم بن اسماعیل بن عنان کتبی ورّاق حلّی 105
- ابوالقاسم بن ابو محمد بن منتهی حسینی مرعشی 106
- ابوالقاسم حسکانی 106
- ابوالقاسم جرفادقانی (گلپایگانی) 106
- ابوالقاسم 106
- ابوالقاسم تنوخی 106
- ابوالقاسم دارمی 108
- ابوالقاسم بن طی عاملی 108
- ابوالقاسم الروحی 108
- ابوالقاسم تبریزی اسکوئی 108
- ابوالقاسم فندرسکی موسوی حسینی 109
- ابوالقاسم بن سهل واسطی عدل 109
- ابوالقاسم دعبلی 109
- ابوالقاسم کوفی 113
- ابوالقاسم بن محمد تنوخی 114
- ابوالقاسم بن شبل و کیل بن اسد 114
- ابوالقاسم بن کمیح 114
- ابوالقاسم وزیر مغربی 115
- ابوالقاسم بن محمد بن ابوالقاسم حاسمی 115
- ابوالقاسم بن محمد 115
- ابولؤلؤ 119
- «باب لام» 119
- ابواللطیف بن احمد بن ابولطیف زرقویه 120
- ابوالمحاسن گرگانی 121
- ابوالمحاسن رویانی 121
- ابوالمکارم 121
- ابومحمد فحّام 123
- ابومحمد اطروش 123
- ابومحمد بن حسن بن محمد بن نصر 123
- ابومحمد بن ابوالفتح واسطی 123
- ابومحمد بن حسن بن داوود قمی 124
- ابومحمد بن حسن بن عبدالواحد زربی 124
- ابومحمد صیمری 124
- ابومحمد کرخی 124
- ابومحمد بن منتهی مرعشی 125
- ابومخنف 125
- ابومحمد عفجری 125
- ابومطهر صیدلانی 126
- ابوالمعالی بن بدرالدین حسن حسینی استرآبادی 126
- ابومحمد علوی 126
- ابومعبد حسینی 126
- ابوالمفاخر بن محمد رازی[شیخ شمس الدین -] 127
- ابوالمفضل شیبانی 127
- ابومحمد فحّام 127
- ابوالمفضل 127
- ابومنصور بن عبداللّه 128
- ابومنصور سکری 128
- ابومنصور طبرسی 128
- ابوالمکارم بن زهره 128
- ابو منصور پسر عموی سید رضی الدین، علی بن طاووس حسنی 129
- ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی 129
- ابومنصور عکبری 129
- ابومحمد حسینی 130
- ابومحمد محمدی 131
- ابومحمد مجدی 131
- ابومحمد حسینی قائنی 133
- ابومحمد بن حسن بن زبیب الدین، ابوطالب بن ابوالمجد یوسفی 134
- «باب نون» 134
- ابوالنجف مصری 134
- ابو نصر غاری 135
- أبو نصر 135
- ابو نعیم 135
- ابوالنعیم 136
- ابوالنعیم بن محمد بن کاشانی 137
- ابونواس 137
- ابوالولی بن شیرازی 139
- «باب واو» 139
- ابوالولی بن محمد هادی حسینی شیرازی 139
- ابوالولی بن شاه محمود انجوی 140
- «باب ها» 141
- ابوهاشم علوی 141
- ابوالهیثم بن تَیَّهانْ 143
- «باب یاء» 144
- ابویزید ثانی بسطامی 144
- ابویزید بن شریعه الدین محمد زاکانی 145
- ابویعلی 146
- ابویعلی بن حیدر بن مرعش مرعشی 147
- ابویعلی بن ابو هیجاء علوی عمری 147
- ابویعلی هاشمی عباسی 148
- ابویعلی بن علی بن عبداللّه بن احمد جعفری 148
- اشاره 149
- ابن ابی ثلج 150
- ابن ابو جیّد قمی 150
- ابن ابرز حسینی 150
- ابن اشناس 151
- ابن ابی جامع 151
- ابن ادریس 151
- ابن ابی شیبه 151
- ابن ابی الصلت 151
- ابن ام مکتوم 152
- ابن ابی عمیر 152
- ابن ابی عقیل 152
- ابن اعلم 152
- ابن اقساسی 153
- ابن ابی العزّ 154
- ابن ابی اوس 154
- ابن ابی قرّه 154
- ابن برّاج 154
- «باب باء» 154
- ابن باقی 155
- ابن بطریق 156
- ابن بابویه 156
- بابا شجاع الدین 156
- ابن بدر همدانی کوفی 156
- ابن تیّهان 157
- ابن جمهور لحساوی 157
- «باب جیم» 157
- ابن جنید 159
- ابن جوالیقی 159
- ابن حمزه 160
- ابن حجاج 160
- ابن حاشر 160
- ابن حمّاد علوی حسینی 160
- ابن حمزه 161
- «باب خا» 162
- ابن خیّاط عاملی 162
- «باب دال» 163
- ابن داوود 163
- ابن درید 163
- ابن راوندی 164
- ابن زریک 164
- «باب زا» 164
- «باب را» 164
- بنو زهره 165
- ابن زهره 165
- ابن سکون 166
- «باب سین» 166
- ابن سکّیت 166
- ابن شرفشاه حسینی 167
- «باب شین» 167
- ابن شریفه و اسطی 168
- ابن شهریار خازن 168
- «باب صاد» 169
- ابن شهرآشوب 169
- ابن صائغ 169
- ابن طاووس 170
- «باب طاء» 170
- ابن طیّ 171
- «باب عین» 172
- ابن عبدالعالی 172
- ابن نوبخت 172
- «باب ظاء» 172
- ابن عمید 173
- ابن عقده 173
- ابن عباس 173
- ابن عقیل 174
- ابن عبدون 174
- ابن علقمی 174
- ابن عیسی رمانی 175
- ابن عین زربی 176
- ابن عصام 176
- ابن العشره الکرکی 176
- ابن عیّاش 177
- ابن عودی 177
- ابن فهد 178
- «باب قاف» 178
- ابن قضاعه 178
- «باب میم» 179
- ابن کمال پاشا 179
- ابن مکی 179
- ابن قدامه 179
- ابن قولویه 179
- ابن میثم 180
- ابن مطهر 180
- ابن محمود 180
- ابن متّوج 180
- ابن معلّم 181
- ابن معافی 181
- ابن مسعود 181
- ابن معیّه 182
- ابن نجّار 182
- ابن ماهیار 182
- «باب نون» 182
- ابن نجد 183
- ابن نما 183
- ابن نوبخت 184
- بنی نوبخت 184
- ابن همام 185
- «باب هاء» 185
- اشاره 186
- یادداشتهای مترجم 199
- اشاره 202
ابوالاسود دئَلی / دُؤَلی
ظالم بن عمرو بن جندل بن سفیان تابعی بصری(1). وی واضع و مستخرج علم نحو بوده است و به ابوالاسود دئلی شهرت دارد و از اصحاب حضرت علی و حسنین و سجاد علیهماالسلام است.
ابو ایّوب انصاری [52ه / 672م، نام او خالدبن زید خزرجی است]
قبرش در حال حاضر در قسطنطنیه(2) در مزار معروفی است که مردم به زیارت آن می روند. از سوی دیگر در میان آذربایجانی ها مشهور است که قبر ابو ایّوب انصاری در آخر شهر ارومیه است و همان مکان را ابو ایّوب انصاری گفته اند.
«باب باء»
ابو البدر
شیخ رئیس فاضل کامل امامی بنام است. در اردبیل، در کتابی چنین دیدم. ابو علی طوسی گفته است: رئیس ابوالبدر این اشکال را نوشته است * ااآم ه ق اااا و اظهار
داشته است از شخص مورد وثوق و اعتمادی شنیدم حضرت مولا علی بن ابی طالب علیهماالسلام، اشکال مزبور را بر روی سنگی که حک شده بود مشاهده کرده وافزوده است که آن اشکال، رمز اسم اعظم الهی است و (حضرت مولا یا آن مرد موثق(3)) طریقه
1- شاعر از قبیله دئل که در جنگ صفین حضور داشته است. اصول النحوالعربی بدو منسوب است. المنجد فی اللغه والاعلام /14.
2- طبری 5/232 آورده است که یزید بن معاویه در 49ق به قصد جنگ با رومیان رهسپار شد وابو ایوب انصاری را که سالخورده بود به همراه برد. چندی بعد در 52ق که قسطنطنیه در محاصره مسلمانان بود ابو ایوب در اثر بیماری درگذشت. ن. ک: دائره المعارف شیعه.
3- ابیات مزبور در دیوان حضرت امیرالمؤمنین به نام آن بزرگوار آمده است لیکن در شرح دیوان ناقص آورده شده و میبدی در شرح تنظیم اشکال مزبور گوید: صفری سه الف کشیده مدی بر سر: میمی کج و کور ونردبانی در بر: پس چار الف است و تاو واوی دم سر: این است یقین اسم خدای اکبر - م.