- مقدمه 1
- اشاره 6
- ام اَیْمَن 7
- أم علی همسر شهید [اول (م786ق)] «ره» 8
- حمیده دخترمولانا محمد شریف بن شمس الدین محمد رویدشتی اصفهانی 8
- فاطمه دختر شیخ محمد بن احمد بن عبداللّه بن حازم عکبری 10
- حُسْنیه 10
- آمنه خاتون دختر ملا محمد تقی مجلسی 11
- دختر شیخ علی منشار 11
- دختر مسعود ورّام 12
- دختر سیّد مرتضی 13
- مادر سید بن طاووس 13
- سیده سکینه دختر مکرمه مولانا حسین بن علی بن ابی طالب علیهم السلام 14
- دختران شیخ طوسی 14
- شرح نهج البلاغه ابن میثم به خط زنی فاضل 14
- خواهر ملا رحیم اصفهانی 14
- اشاره 16
- ابو اسحاق بن بحیراصفهانی 17
- ابو احمد موسوی 17
- ابو اسامه 17
- ابو اسحاق سَبیعی 18
- ابو ایّوب انصاری [52ه / 672م، نام او خالدبن زید خزرجی است] 24
- ابو البدر 24
- «باب باء» 24
- ابوالاسود دئَلی / دُؤَلی 24
- ابوالبرکات 27
- ابوبکر گرگانی 28
- ابوبکر خوارزمی 28
- ابوالبرکات مشهدی 31
- ابوالبرکات خوزی 31
- ابوبکر تایبادی 32
- ابوالبرکات مشهدی / علوی 32
- ابوبکر بن دُرید ازدی 33
- ابوبکر دوری 33
- ابوبکر جعابی 33
- ابوبکر بن عیّاش 34
- ابوبکر مدائنی کاتب 34
- ابوبکر صولی 34
- ابوالتحف 35
- ابوبکر قاضی 35
- «باب تاء» 35
- ابوتراب خطیب 36
- ابوتراب حسنی 36
- ابو تراب بن رؤیه قزوینی 36
- ابو جعفر 37
- «باب جیم» 37
- ابو تمّام 37
- ابو جعفر اشعری 38
- ابو جعفر بن فقیه أمیرکا بن أبو النجمی مصدری مقیم قریه جنبده 38
- ابو جعفر بن جریر طبری 38
- ابو جعفر بن رستم طبری 38
- ابو جعفر طوسی 39
- ابو جعفر کمیح 39
- ابو جعفر طوسی متأخر 39
- ابو جعفر بن محسن حلبی 39
- ابو جعفر بن مولانا محمد امین استرآبادی 40
- ابو جعفر بن مهدی بن عابد ابوالحرب حسینی مرعشی 40
- ابو جعفر نیشابوری 40
- ابو جعفر بن معیّه حسنی 40
- ابو جعفر بن هارون بن موسی تلعکبری 41
- ابو جعفر بن قِبَهْ 41
- ابو جعفریون 41
- ابو حبیش متکلم 42
- «باب حاء» 42
- ابو حاتم رازی 42
- ابو الجود بن نصراللّه تتوی 42
- ابوالحسن فقیه شاذانی 43
- ابوالحسن 43
- ابوالحسن بن احمد شاذان 43
- ابوالحسن بن ملا احمد ابیوردی کاشانی 44
- ابوالحسن ایادی 45
- ابوالحسن کاشی 45
- ابوالحسن بغدادی سورائی بزاز 46
- ابوالحسن باوردی 46
- ابوالحسن شرفه 46
- ابوالحسن بصری کاتب 47
- ابوالحسن سمری 47
- ابوالحسن بصروی 47
- ابوالحسن بکری 48
- ابوالحسن خازن 49
- ابوالحسن راوندی 51
- ابوالحسن بن سعدویه قمی 51
- ابوالحسن بن شاذان 51
- ابوالحسن بن صفّار 52
- ابوالحسن فارسی 52
- ابوالحسن سمسی 52
- ابوالحسن طبری 52
- ابوالحسن شعرانی 53
- ابوالحسن بن عریضی 53
- ابوالحسن بن طباطبا علوی شاعر 54
- ابوالحسن بن طباطبا علوی 55
- ابوالحسن بن علی بن محمد بن مهدی 55
- ابوالحسن بن علوان حسینی شامی عاملی 55
- ابوالحسن فراهانی شیرازی 56
- ابوالحسن بن شیخ ابوالقاسم زیدبن حسین بیهقی 56
- ابوالحسن قاینی 58
- ابوالحسن لؤلؤیی 60
- ابوالحسن کیدری 60
- ابوالحرب بن علی حسینی 60
- ابوالحسن منصوری 60
- ابوالحسن موسوی عاملی 61
- ابوالحسن علی بن ابی طالب هموسه فرزادی 61
- ابوالحسن مجاشعی 61
- ابوالحسین بن ابو جیّد قمی 62
- ابوالحسن نحوی 62
- سید ابوالحسن بن نورالدین علی بن علی بن حسین بن ابی الحسن موسوی عاملی جبعی 62
- ابوالحسن نحوی 62
- ابوالحسین بن علی بن مرائی علوی 63
- ابوالحسین بن احمد عطّار 63
- ابوالحسین راوندی 63
- ابوالحسین بن احمد قمی 63
- ابوالحسین بن محمد بن ابی سعید 64
- ابوالحمد 64
- ابوالحسین وارانی 65
- ابوالحسین بن مهلوس علوی موسوی 65
- «باب خاء» 65
- ابوالحسین نصیبی 65
- ابو خلیفه 65
- ابودَجانه 66
- ابوذر [ت 32ه / 652م] 67
- ابوالدنیا 67
- «باب ذال» 67
- ابوالربیع شامی عاملی 68
- ابوالرضا حسینی راوندی 68
- «باب را» 68
- ابوالرضا حسنی راوندی 68
- «باب سین» 69
- ابوالسعادات 69
- ابوسعد بن طاهر 69
- ابوسعد بن حسن صلتی 69
- ابوزید کبابکی کحی حسینی گرگانی 69
- ابوسعید نیشابوری 70
- ابوسعد [بن] فرخان، نزیل کاشان 70
- ابوسعید خزاعی 70
- ابوسعید خُدَری 70
- ابو سلیمان فخرالدین داوود بن ابوالفضل مولانا تاج الدین محمد بن داوود 71
- ابوسهل بغدادی 71
- «باب شین» 73
- ابوالشرف اصفهانی 73
- «باب صاد» 74
- ابوصالح حلبی 74
- ابوصابر بن احمد 74
- ابوالصلت بن عبدالقاهر 75
- ابو صمصام 75
- ابوالصلاح حلبی 75
- ابوطالب استرآبادی 76
- ابوطالب بن امیر ابوالفتح حسینی 76
- «باب طا» 76
- ابوصمصام بن معبد حسینی 76
- ابوطالب بن شیخ اسماعیل رازانی 77
- ابوطالب استرآبادی 77
- ابوطالب امامی اصفهانی 78
- ابوطالب استرآبادی 79
- ابوطالب حسینی قصبی 79
- ابوطالب حسینی بسی 79
- ابوطالب تبریزی 79
- ابوطالب، والد ارجمند حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام 80
- ابوطالب بن غرور 80
- ابوطالب بن رجب 80
- ابوطالب بن عبدالسمیع 80
- ابوطالب هروی 81
- ابوطالب بن مهدی علوی سیلقی 81
- ابوطالب هاشمی 81
- ابوطیب 82
- «باب عین» 82
- ابوالعباس مستغفری 82
- ابو عبداللّه 83
- ابو عبدالرحمن مسعودی 84
- ابو عبداللّه بزوفری 84
- ابو عبدالرحمن بزوفری 84
- ابوالعباس بن نوح 84
- ابو عبداللّه بن شاذان 84
- ابو عبداللّه بن حمّاد انصاری 85
- ابو عبداللّه بزوفری 85
- ابو عبداللّه حلوانی 85
- ابو عبداللّه بن خمری خزّاز 85
- ابو عبداللّه قزوینی 86
- ابو عبداللّه معروف به نعمت 86
- ابو عبداللّه دوریستی 86
- ابو عبداللّه بن فارسی 86
- ابو عبداللّه نیشابوری 87
- ابو عبداللّه مرزبانی 87
- ابو عبداللّه بن محمّد حسنی 87
- ابو عبداللّه دوریستی 87
- ابو العتاهیه 88
- ابو عفان بن احمد بن بندار 88
- ابو علی 88
- ابو علی محمد بن منصور حسینی 88
- ابو العلاء حافظ 88
- ابو علی بزوفری 89
- ابو عمرو زاهد 89
- ابو علی بن حمزه موسوی 90
- ابو علی بن طاهر سیوری 90
- ابو علی تنوخی 90
- ابو علی بن جنید 90
- ابو علی طبرسی 90
- ابو عیسی زرّاق 91
- ابو علی صولی 91
- ابو علی طوسی 91
- ابو علی موضح 91
- ابو علی بن همّام 92
- ابو عمروبن مهدی 92
- ابو علی بن محمد بن اشعث کندی کوفی 92
- «باب غین» 93
- ابو غالب زراری 93
- ابو غالب بن ابو هاشم حسینی مرعشی 93
- ابو غانم بن ابو غانم بن ابو علی جوانه 94
- ابو غالب بن علی بن قسوره 94
- ابو غانم عُصمی هروی 95
- ابو غانم علی بن ابوطالب جوانی 95
- ابو غیاث بن بسطام 95
- ابوالفتح بن امیر مخدوم حسینی قزوینی عربشاهی 96
- ابوالفتوح 98
- ابوالفتح حفّار 98
- ابوالفتح بستی 98
- ابوالفتح کراچکی 98
- ابوالفتح بن حسین بن ابوبکر اربلی 98
- ابوالفضل 99
- ابوالفتوح رازی 99
- ابوالفضل صابونی 100
- ابوفراس حمدانی 100
- ابوالفضل جعفی 100
- ابوالفضل شعبی 100
- ابوالفضل صابونی معروف به ابن ابوالعباس عامری 101
- ابوالفضل کرمانی 101
- ابوالفضل طبرسی 101
- ابوالفتح شرفه 102
- ابوالفتح واسطی 103
- ابوالفرج بن ابو قرّه 103
- ابوالفضل حصکفی شاعر 103
- ابوالفتح متولّی مسجد جامع کوفه 103
- ابوالفتح صیداوی 103
- ابوالفتح بن جلی 104
- ابوالفضل حسینی سروی 104
- ابوالفضل بن محمد هروی 104
- ابوالقاسم بن اسماعیل بن عنان کتبی ورّاق حلّی 105
- «باب قاف» 105
- ابوالفتح بن جندی 105
- ابوالقاسم حسکانی 106
- ابوالقاسم بن ابو محمد بن منتهی حسینی مرعشی 106
- ابوالقاسم جرفادقانی (گلپایگانی) 106
- ابوالقاسم 106
- ابوالقاسم تنوخی 106
- ابوالقاسم الروحی 108
- ابوالقاسم دارمی 108
- ابوالقاسم تبریزی اسکوئی 108
- ابوالقاسم بن طی عاملی 108
- ابوالقاسم فندرسکی موسوی حسینی 109
- ابوالقاسم بن سهل واسطی عدل 109
- ابوالقاسم دعبلی 109
- ابوالقاسم کوفی 113
- ابوالقاسم بن کمیح 114
- ابوالقاسم بن محمد تنوخی 114
- ابوالقاسم بن شبل و کیل بن اسد 114
- ابوالقاسم بن محمد 115
- ابوالقاسم بن محمد بن ابوالقاسم حاسمی 115
- ابوالقاسم وزیر مغربی 115
- «باب لام» 119
- ابولؤلؤ 119
- ابواللطیف بن احمد بن ابولطیف زرقویه 120
- ابوالمحاسن رویانی 121
- ابوالمکارم 121
- ابوالمحاسن گرگانی 121
- ابومحمد بن حسن بن محمد بن نصر 123
- ابومحمد فحّام 123
- ابومحمد اطروش 123
- ابومحمد بن ابوالفتح واسطی 123
- ابومحمد بن حسن بن عبدالواحد زربی 124
- ابومحمد بن حسن بن داوود قمی 124
- ابومحمد صیمری 124
- ابومحمد کرخی 124
- ابومخنف 125
- ابومحمد بن منتهی مرعشی 125
- ابومحمد عفجری 125
- ابومطهر صیدلانی 126
- ابومحمد علوی 126
- ابومعبد حسینی 126
- ابوالمعالی بن بدرالدین حسن حسینی استرآبادی 126
- ابوالمفاخر بن محمد رازی[شیخ شمس الدین -] 127
- ابوالمفضل 127
- ابومحمد فحّام 127
- ابوالمفضل شیبانی 127
- ابومنصور بن عبداللّه 128
- ابومنصور طبرسی 128
- ابومنصور سکری 128
- ابوالمکارم بن زهره 128
- ابو منصور پسر عموی سید رضی الدین، علی بن طاووس حسنی 129
- ابومنصور عکبری 129
- ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی 129
- ابومحمد حسینی 130
- ابومحمد محمدی 131
- ابومحمد مجدی 131
- ابومحمد حسینی قائنی 133
- «باب نون» 134
- ابومحمد بن حسن بن زبیب الدین، ابوطالب بن ابوالمجد یوسفی 134
- ابوالنجف مصری 134
- أبو نصر 135
- ابو نصر غاری 135
- ابو نعیم 135
- ابوالنعیم 136
- ابوالنعیم بن محمد بن کاشانی 137
- ابونواس 137
- ابوالولی بن شیرازی 139
- «باب واو» 139
- ابوالولی بن محمد هادی حسینی شیرازی 139
- ابوالولی بن شاه محمود انجوی 140
- «باب ها» 141
- ابوهاشم علوی 141
- ابوالهیثم بن تَیَّهانْ 143
- ابویزید ثانی بسطامی 144
- «باب یاء» 144
- ابویزید بن شریعه الدین محمد زاکانی 145
- ابویعلی 146
- ابویعلی بن حیدر بن مرعش مرعشی 147
- ابویعلی بن ابو هیجاء علوی عمری 147
- ابویعلی هاشمی عباسی 148
- ابویعلی بن علی بن عبداللّه بن احمد جعفری 148
- اشاره 149
- ابن ابی ثلج 150
- ابن ابرز حسینی 150
- ابن ابو جیّد قمی 150
- ابن ابی الصلت 151
- ابن ابی جامع 151
- ابن ادریس 151
- ابن ابی شیبه 151
- ابن اشناس 151
- ابن ابی عقیل 152
- ابن اعلم 152
- ابن ابی عمیر 152
- ابن ام مکتوم 152
- ابن اقساسی 153
- ابن برّاج 154
- ابن ابی اوس 154
- ابن ابی قرّه 154
- «باب باء» 154
- ابن ابی العزّ 154
- ابن باقی 155
- ابن بطریق 156
- ابن بابویه 156
- بابا شجاع الدین 156
- ابن بدر همدانی کوفی 156
- ابن تیّهان 157
- ابن جمهور لحساوی 157
- «باب جیم» 157
- ابن جنید 159
- ابن جوالیقی 159
- ابن حجاج 160
- ابن حاشر 160
- ابن حمّاد علوی حسینی 160
- ابن حمزه 160
- ابن حمزه 161
- «باب خا» 162
- ابن خیّاط عاملی 162
- ابن داوود 163
- ابن درید 163
- «باب دال» 163
- ابن زریک 164
- ابن راوندی 164
- «باب زا» 164
- «باب را» 164
- بنو زهره 165
- ابن زهره 165
- «باب سین» 166
- ابن سکّیت 166
- ابن سکون 166
- ابن شرفشاه حسینی 167
- «باب شین» 167
- ابن شریفه و اسطی 168
- ابن شهریار خازن 168
- ابن شهرآشوب 169
- «باب صاد» 169
- ابن صائغ 169
- ابن طاووس 170
- «باب طاء» 170
- ابن طیّ 171
- ابن نوبخت 172
- ابن عبدالعالی 172
- «باب عین» 172
- «باب ظاء» 172
- ابن عقده 173
- ابن عباس 173
- ابن عمید 173
- ابن عبدون 174
- ابن عقیل 174
- ابن علقمی 174
- ابن عیسی رمانی 175
- ابن عین زربی 176
- ابن عصام 176
- ابن العشره الکرکی 176
- ابن عیّاش 177
- ابن عودی 177
- ابن قضاعه 178
- «باب قاف» 178
- ابن فهد 178
- «باب میم» 179
- ابن قولویه 179
- ابن مکی 179
- ابن کمال پاشا 179
- ابن قدامه 179
- ابن مطهر 180
- ابن میثم 180
- ابن محمود 180
- ابن متّوج 180
- ابن معافی 181
- ابن معلّم 181
- ابن مسعود 181
- ابن نجّار 182
- ابن ماهیار 182
- ابن معیّه 182
- «باب نون» 182
- ابن نما 183
- ابن نجد 183
- ابن نوبخت 184
- بنی نوبخت 184
- «باب هاء» 185
- ابن همام 185
- اشاره 186
- یادداشتهای مترجم 199
- اشاره 202
کتاب المعتبر است و شکی در این مغایرت وجود ندارد.(1)
ابوبکر گرگانی
(مفید -) از دانشمندان بزرگ است. ابن شهر آشوب در کتاب المناقب پاره ای از
تحقیقات او را نقل کرده است.
مؤلف گوید: در شهرت وی به «جرجانی» یا «گرگانی» اشتباهی از سوی ناسخان اتفاق افتاده است و درست آن است که «جرجرائی» به جای «جرجانی» نوشته شود. بنابراین، مترجم حاضر همان شیخ جلیل ابوبکر محمد بن احمد بن محمد مفید جرجرائی است که شیخ طوسی بدون واسطه از وی نقل کرده است و پیش از این هم شرح حال او را نوشتیم.
ابوبکر خوارزمی
(استاد -) ابوبکر محمد بن عباس خوارزمی طبری و یا شیخ ابو بکر محمد بن موسی خوارزمی. وی، فاضل دانشمند و متکلم ادیب و شاعری بنام و معاصر با صاحب بن عباد است. کنیه ابو بکر و خوارزمی بودنش اگر چه دلیل بر سنی بودن اوست، لیکن از نامه ها و سروده های او به دست می آید که شیعه باشد چنان که صغدی، بخشی از نامه ها و اشعار او را در کتاب التذکره ذکر کرده است، از جمله هنگامی که محمد بن ابراهیم والی نیشابور به قصد آزار مردم آن جا برخاست، ابوبکر به منظور دلداری دادن گروهی از شیعیان نیشابوری نامه ای برای آنان ارسال داشت؛ نامه ای است دامنه دار و همراه با فصاحت و بلاغت. در این نامه به فضاحت خلفا ویژه امویها وعباسیها و پیروان آنان پرداخته و به پیش آمدهایی که برای اهل بیت رسالت علیهم السلام و فرزندان ونوادگان و پیروان و اصحاب ایشان اتفاق افتاده به تفصیل اشاره کرده است واز این نامه تشیّع و حسن عقیده او بخوبی ظاهر می شود. در پایان آن نامه می نویسد: از خدا سپاسگزارم که از گوهر پاکیزه ای به وجود آمده ام واز او می خواهیم که: ما را به خودمان واگذار نفرماید و به کرده
1- کشف الظنون، 2/731 نوشته است: ابوالبرکات هبه اللّه بن ملکا بغدادی مؤلف کتاب المعتبر در منطق در سال 548ه ق درگذشته است - م.