- مقدمه 1
- اشاره 6
- ام اَیْمَن 7
- أم علی همسر شهید [اول (م786ق)] «ره» 8
- حمیده دخترمولانا محمد شریف بن شمس الدین محمد رویدشتی اصفهانی 8
- حُسْنیه 10
- فاطمه دختر شیخ محمد بن احمد بن عبداللّه بن حازم عکبری 10
- آمنه خاتون دختر ملا محمد تقی مجلسی 11
- دختر شیخ علی منشار 11
- دختر مسعود ورّام 12
- دختر سیّد مرتضی 13
- مادر سید بن طاووس 13
- خواهر ملا رحیم اصفهانی 14
- سیده سکینه دختر مکرمه مولانا حسین بن علی بن ابی طالب علیهم السلام 14
- شرح نهج البلاغه ابن میثم به خط زنی فاضل 14
- دختران شیخ طوسی 14
- اشاره 16
- ابو اسحاق بن بحیراصفهانی 17
- ابو احمد موسوی 17
- ابو اسامه 17
- ابو اسحاق سَبیعی 18
- «باب باء» 24
- ابو البدر 24
- ابو ایّوب انصاری [52ه / 672م، نام او خالدبن زید خزرجی است] 24
- ابوالاسود دئَلی / دُؤَلی 24
- ابوالبرکات 27
- ابوبکر گرگانی 28
- ابوبکر خوارزمی 28
- ابوالبرکات مشهدی 31
- ابوالبرکات خوزی 31
- ابوالبرکات مشهدی / علوی 32
- ابوبکر تایبادی 32
- ابوبکر بن دُرید ازدی 33
- ابوبکر دوری 33
- ابوبکر جعابی 33
- ابوبکر مدائنی کاتب 34
- ابوبکر بن عیّاش 34
- ابوبکر صولی 34
- ابوالتحف 35
- «باب تاء» 35
- ابوبکر قاضی 35
- ابوتراب حسنی 36
- ابو تراب بن رؤیه قزوینی 36
- ابوتراب خطیب 36
- ابو جعفر 37
- «باب جیم» 37
- ابو تمّام 37
- ابو جعفر بن فقیه أمیرکا بن أبو النجمی مصدری مقیم قریه جنبده 38
- ابو جعفر بن جریر طبری 38
- ابو جعفر اشعری 38
- ابو جعفر بن رستم طبری 38
- ابو جعفر طوسی 39
- ابو جعفر کمیح 39
- ابو جعفر طوسی متأخر 39
- ابو جعفر بن محسن حلبی 39
- ابو جعفر بن مهدی بن عابد ابوالحرب حسینی مرعشی 40
- ابو جعفر بن مولانا محمد امین استرآبادی 40
- ابو جعفر نیشابوری 40
- ابو جعفر بن معیّه حسنی 40
- ابو جعفر بن هارون بن موسی تلعکبری 41
- ابو جعفریون 41
- ابو جعفر بن قِبَهْ 41
- ابو حاتم رازی 42
- ابو الجود بن نصراللّه تتوی 42
- ابو حبیش متکلم 42
- «باب حاء» 42
- ابوالحسن 43
- ابوالحسن بن احمد شاذان 43
- ابوالحسن فقیه شاذانی 43
- ابوالحسن بن ملا احمد ابیوردی کاشانی 44
- ابوالحسن ایادی 45
- ابوالحسن کاشی 45
- ابوالحسن شرفه 46
- ابوالحسن بغدادی سورائی بزاز 46
- ابوالحسن باوردی 46
- ابوالحسن بصروی 47
- ابوالحسن سمری 47
- ابوالحسن بصری کاتب 47
- ابوالحسن بکری 48
- ابوالحسن خازن 49
- ابوالحسن بن سعدویه قمی 51
- ابوالحسن راوندی 51
- ابوالحسن بن شاذان 51
- ابوالحسن فارسی 52
- ابوالحسن بن صفّار 52
- ابوالحسن سمسی 52
- ابوالحسن طبری 52
- ابوالحسن شعرانی 53
- ابوالحسن بن عریضی 53
- ابوالحسن بن طباطبا علوی شاعر 54
- ابوالحسن بن طباطبا علوی 55
- ابوالحسن بن علی بن محمد بن مهدی 55
- ابوالحسن بن علوان حسینی شامی عاملی 55
- ابوالحسن فراهانی شیرازی 56
- ابوالحسن بن شیخ ابوالقاسم زیدبن حسین بیهقی 56
- ابوالحسن قاینی 58
- ابوالحسن کیدری 60
- ابوالحرب بن علی حسینی 60
- ابوالحسن لؤلؤیی 60
- ابوالحسن منصوری 60
- ابوالحسن علی بن ابی طالب هموسه فرزادی 61
- ابوالحسن مجاشعی 61
- ابوالحسن موسوی عاملی 61
- ابوالحسین بن ابو جیّد قمی 62
- سید ابوالحسن بن نورالدین علی بن علی بن حسین بن ابی الحسن موسوی عاملی جبعی 62
- ابوالحسن نحوی 62
- ابوالحسن نحوی 62
- ابوالحسین بن علی بن مرائی علوی 63
- ابوالحسین بن احمد عطّار 63
- ابوالحسین بن احمد قمی 63
- ابوالحسین راوندی 63
- ابوالحسین بن محمد بن ابی سعید 64
- ابوالحمد 64
- ابوالحسین وارانی 65
- ابوالحسین نصیبی 65
- «باب خاء» 65
- ابوالحسین بن مهلوس علوی موسوی 65
- ابو خلیفه 65
- ابودَجانه 66
- «باب ذال» 67
- ابوالدنیا 67
- ابوذر [ت 32ه / 652م] 67
- «باب را» 68
- ابوالربیع شامی عاملی 68
- ابوالرضا حسینی راوندی 68
- ابوالرضا حسنی راوندی 68
- ابوسعد بن حسن صلتی 69
- «باب سین» 69
- ابوالسعادات 69
- ابوزید کبابکی کحی حسینی گرگانی 69
- ابوسعد بن طاهر 69
- ابوسعید نیشابوری 70
- ابوسعد [بن] فرخان، نزیل کاشان 70
- ابوسعید خزاعی 70
- ابوسعید خُدَری 70
- ابو سلیمان فخرالدین داوود بن ابوالفضل مولانا تاج الدین محمد بن داوود 71
- ابوسهل بغدادی 71
- «باب شین» 73
- ابوالشرف اصفهانی 73
- «باب صاد» 74
- ابوصالح حلبی 74
- ابوصابر بن احمد 74
- ابوالصلت بن عبدالقاهر 75
- ابو صمصام 75
- ابوالصلاح حلبی 75
- ابوطالب استرآبادی 76
- ابوطالب بن امیر ابوالفتح حسینی 76
- ابوصمصام بن معبد حسینی 76
- «باب طا» 76
- ابوطالب بن شیخ اسماعیل رازانی 77
- ابوطالب استرآبادی 77
- ابوطالب امامی اصفهانی 78
- ابوطالب استرآبادی 79
- ابوطالب حسینی قصبی 79
- ابوطالب حسینی بسی 79
- ابوطالب تبریزی 79
- ابوطالب، والد ارجمند حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام 80
- ابوطالب بن غرور 80
- ابوطالب بن عبدالسمیع 80
- ابوطالب بن رجب 80
- ابوطالب هاشمی 81
- ابوطالب بن مهدی علوی سیلقی 81
- ابوطالب هروی 81
- «باب عین» 82
- ابوطیب 82
- ابوالعباس مستغفری 82
- ابو عبداللّه 83
- ابوالعباس بن نوح 84
- ابو عبداللّه بن شاذان 84
- ابو عبدالرحمن بزوفری 84
- ابو عبداللّه بزوفری 84
- ابو عبدالرحمن مسعودی 84
- ابو عبداللّه بن حمّاد انصاری 85
- ابو عبداللّه بزوفری 85
- ابو عبداللّه حلوانی 85
- ابو عبداللّه بن خمری خزّاز 85
- ابو عبداللّه دوریستی 86
- ابو عبداللّه بن فارسی 86
- ابو عبداللّه قزوینی 86
- ابو عبداللّه معروف به نعمت 86
- ابو عبداللّه مرزبانی 87
- ابو عبداللّه نیشابوری 87
- ابو عبداللّه بن محمّد حسنی 87
- ابو عبداللّه دوریستی 87
- ابو العتاهیه 88
- ابو العلاء حافظ 88
- ابو علی 88
- ابو علی محمد بن منصور حسینی 88
- ابو عفان بن احمد بن بندار 88
- ابو علی بزوفری 89
- ابو عمرو زاهد 89
- ابو علی بن حمزه موسوی 90
- ابو علی بن جنید 90
- ابو علی بن طاهر سیوری 90
- ابو علی طبرسی 90
- ابو علی تنوخی 90
- ابو علی صولی 91
- ابو عیسی زرّاق 91
- ابو علی موضح 91
- ابو علی طوسی 91
- ابو عمروبن مهدی 92
- ابو علی بن محمد بن اشعث کندی کوفی 92
- ابو علی بن همّام 92
- «باب غین» 93
- ابو غالب بن ابو هاشم حسینی مرعشی 93
- ابو غالب زراری 93
- ابو غانم بن ابو غانم بن ابو علی جوانه 94
- ابو غالب بن علی بن قسوره 94
- ابو غانم علی بن ابوطالب جوانی 95
- ابو غیاث بن بسطام 95
- ابو غانم عُصمی هروی 95
- ابوالفتح بن امیر مخدوم حسینی قزوینی عربشاهی 96
- ابوالفتوح 98
- ابوالفتح بستی 98
- ابوالفتح حفّار 98
- ابوالفتح کراچکی 98
- ابوالفتح بن حسین بن ابوبکر اربلی 98
- ابوالفتوح رازی 99
- ابوالفضل 99
- ابوالفضل صابونی 100
- ابوالفضل شعبی 100
- ابوفراس حمدانی 100
- ابوالفضل جعفی 100
- ابوالفضل طبرسی 101
- ابوالفضل صابونی معروف به ابن ابوالعباس عامری 101
- ابوالفضل کرمانی 101
- ابوالفتح شرفه 102
- ابوالفتح واسطی 103
- ابوالفرج بن ابو قرّه 103
- ابوالفضل حصکفی شاعر 103
- ابوالفتح متولّی مسجد جامع کوفه 103
- ابوالفتح صیداوی 103
- ابوالفتح بن جلی 104
- ابوالفضل بن محمد هروی 104
- ابوالفضل حسینی سروی 104
- «باب قاف» 105
- ابوالفتح بن جندی 105
- ابوالقاسم بن اسماعیل بن عنان کتبی ورّاق حلّی 105
- ابوالقاسم بن ابو محمد بن منتهی حسینی مرعشی 106
- ابوالقاسم حسکانی 106
- ابوالقاسم جرفادقانی (گلپایگانی) 106
- ابوالقاسم 106
- ابوالقاسم تنوخی 106
- ابوالقاسم بن طی عاملی 108
- ابوالقاسم دارمی 108
- ابوالقاسم الروحی 108
- ابوالقاسم تبریزی اسکوئی 108
- ابوالقاسم دعبلی 109
- ابوالقاسم بن سهل واسطی عدل 109
- ابوالقاسم فندرسکی موسوی حسینی 109
- ابوالقاسم کوفی 113
- ابوالقاسم بن محمد تنوخی 114
- ابوالقاسم بن شبل و کیل بن اسد 114
- ابوالقاسم بن کمیح 114
- ابوالقاسم وزیر مغربی 115
- ابوالقاسم بن محمد بن ابوالقاسم حاسمی 115
- ابوالقاسم بن محمد 115
- ابولؤلؤ 119
- «باب لام» 119
- ابواللطیف بن احمد بن ابولطیف زرقویه 120
- ابوالمحاسن گرگانی 121
- ابوالمحاسن رویانی 121
- ابوالمکارم 121
- ابومحمد اطروش 123
- ابومحمد فحّام 123
- ابومحمد بن حسن بن محمد بن نصر 123
- ابومحمد بن ابوالفتح واسطی 123
- ابومحمد بن حسن بن عبدالواحد زربی 124
- ابومحمد بن حسن بن داوود قمی 124
- ابومحمد صیمری 124
- ابومحمد کرخی 124
- ابومحمد بن منتهی مرعشی 125
- ابومخنف 125
- ابومحمد عفجری 125
- ابومطهر صیدلانی 126
- ابوالمعالی بن بدرالدین حسن حسینی استرآبادی 126
- ابومحمد علوی 126
- ابومعبد حسینی 126
- ابوالمفاخر بن محمد رازی[شیخ شمس الدین -] 127
- ابومحمد فحّام 127
- ابوالمفضل 127
- ابوالمفضل شیبانی 127
- ابومنصور بن عبداللّه 128
- ابومنصور سکری 128
- ابومنصور طبرسی 128
- ابوالمکارم بن زهره 128
- ابو منصور پسر عموی سید رضی الدین، علی بن طاووس حسنی 129
- ابومنصور عکبری 129
- ابومنصور بن عبدالمنعم بن نعمان بغدادی 129
- ابومحمد حسینی 130
- ابومحمد محمدی 131
- ابومحمد مجدی 131
- ابومحمد حسینی قائنی 133
- ابومحمد بن حسن بن زبیب الدین، ابوطالب بن ابوالمجد یوسفی 134
- «باب نون» 134
- ابوالنجف مصری 134
- ابو نصر غاری 135
- ابو نعیم 135
- أبو نصر 135
- ابوالنعیم 136
- ابوالنعیم بن محمد بن کاشانی 137
- ابونواس 137
- ابوالولی بن محمد هادی حسینی شیرازی 139
- ابوالولی بن شیرازی 139
- «باب واو» 139
- ابوالولی بن شاه محمود انجوی 140
- «باب ها» 141
- ابوهاشم علوی 141
- ابوالهیثم بن تَیَّهانْ 143
- ابویزید ثانی بسطامی 144
- «باب یاء» 144
- ابویزید بن شریعه الدین محمد زاکانی 145
- ابویعلی 146
- ابویعلی بن ابو هیجاء علوی عمری 147
- ابویعلی بن حیدر بن مرعش مرعشی 147
- ابویعلی بن علی بن عبداللّه بن احمد جعفری 148
- ابویعلی هاشمی عباسی 148
- اشاره 149
- ابن ابی ثلج 150
- ابن ابو جیّد قمی 150
- ابن ابرز حسینی 150
- ابن اشناس 151
- ابن ادریس 151
- ابن ابی جامع 151
- ابن ابی شیبه 151
- ابن ابی الصلت 151
- ابن ام مکتوم 152
- ابن ابی عمیر 152
- ابن ابی عقیل 152
- ابن اعلم 152
- ابن اقساسی 153
- ابن ابی العزّ 154
- ابن ابی اوس 154
- ابن ابی قرّه 154
- «باب باء» 154
- ابن برّاج 154
- ابن باقی 155
- ابن بدر همدانی کوفی 156
- ابن بطریق 156
- ابن بابویه 156
- بابا شجاع الدین 156
- ابن تیّهان 157
- ابن جمهور لحساوی 157
- «باب جیم» 157
- ابن جوالیقی 159
- ابن جنید 159
- ابن حجاج 160
- ابن حاشر 160
- ابن حمّاد علوی حسینی 160
- ابن حمزه 160
- ابن حمزه 161
- «باب خا» 162
- ابن خیّاط عاملی 162
- «باب دال» 163
- ابن داوود 163
- ابن درید 163
- ابن راوندی 164
- ابن زریک 164
- «باب زا» 164
- «باب را» 164
- بنو زهره 165
- ابن زهره 165
- ابن سکون 166
- «باب سین» 166
- ابن سکّیت 166
- ابن شرفشاه حسینی 167
- «باب شین» 167
- ابن شریفه و اسطی 168
- ابن شهریار خازن 168
- «باب صاد» 169
- ابن شهرآشوب 169
- ابن صائغ 169
- ابن طاووس 170
- «باب طاء» 170
- ابن طیّ 171
- ابن عبدالعالی 172
- ابن نوبخت 172
- «باب ظاء» 172
- «باب عین» 172
- ابن عمید 173
- ابن عباس 173
- ابن عقده 173
- ابن عقیل 174
- ابن عبدون 174
- ابن علقمی 174
- ابن عیسی رمانی 175
- ابن عین زربی 176
- ابن عصام 176
- ابن العشره الکرکی 176
- ابن عیّاش 177
- ابن عودی 177
- ابن فهد 178
- «باب قاف» 178
- ابن قضاعه 178
- «باب میم» 179
- ابن کمال پاشا 179
- ابن مکی 179
- ابن قدامه 179
- ابن قولویه 179
- ابن میثم 180
- ابن محمود 180
- ابن مطهر 180
- ابن متّوج 180
- ابن معلّم 181
- ابن معافی 181
- ابن مسعود 181
- ابن معیّه 182
- ابن نجّار 182
- ابن ماهیار 182
- «باب نون» 182
- ابن نجد 183
- ابن نما 183
- ابن نوبخت 184
- بنی نوبخت 184
- ابن همام 185
- «باب هاء» 185
- اشاره 186
- یادداشتهای مترجم 199
- اشاره 202
که یکی از مخالفان به بزرگی از مردم زمان خود گفت: من به تو عقیده ندارم! آن بزرگ، در پاسخ گفت: هرچه آری بری. و نظرش به این مصراع بود «صدق پیش آور که این جا هر چه آرند آن برند».
ابو تمّام
حبیب بن اوس بن قیس بن اشج بن یحیی بن مروان بن مرّبن سعد بن کاهل بن عمروبن عدی بن عمروبن غوث بن طی. نامش جلهمه بن أددبن زید بن یشجب بن غریب بن زید بن کهلان بن یشجب بن یعرب بن قحطان عاملی شامی طائی، مادح اهل بیت علیهم السلام و امامی مذهب و سراینده ای بنام و فاضلی ادیب است. دیوانی از اشعار خود ترتیب داده و دیوان معروف دیگری به نام الحماسه دارد که از اشعار فصحای عرب گرد آورده و کتابهای دیگر و دیوان اخیر را از آن جا «حماسه» گفته اند که در آغاز آن، اشعاری
در وصف حماسه یعنی شجاعت و دلاوری آورده است و بالاخره همه دیوان، به طور مجاز و استعمال جزء در کل به نام «حماسه» شهرت پیدا کرده است.(1)
ابو تمام در روزگار مولانا حضرت امام هادی علی بن محمد النقی علیهماالسلام در گذشت و خاصه و عامه او را به تشیع می شناسند و جاحظ از وی روایت می کند.
«باب جیم»
ابو جعفر
(شیخ - ) گروه زیادی از علمای بنام اصحاب ما به کنیه ابو جعفر شهرت یافته اند. معروف ترین ایشان، شیخ محمد بن حسن طوسی و شیخ صدوق، محمد بن علی بن
1- شرح حال ابو تمام در ریاض العلماء ترجمه - 1/160 به تفصیل آورده شده است. در اعلام المنجد نوشته است: در جاسم (سوریه) متولد و در موصل وفات یافت. دیوان، فحول (مختارات قصائد شعراء الجاهلیه) و الحماسه از تألیفات اوست - م.