ام المومنین حضرت خدیجه سلام الله علیها صفحه 29

آن بین مسلمانان دارد.

این هم نشانه دیگری از عقب افتادگی در جامعه جاهلی بود که ام المؤمنین خدیجه با آگاهی شاهد آن بوده است.

حلف الفضول

پدیده ای است که عرب و اهالی مکه به آن افتخار می کنند و آن حلف الفضول است که از مهم ترین حوادث اجتماعی آن زمان است. اساس این پیمان یا حزب، یاری و کمک به ضعیف و حمایت از حقوق افراد غریب و اقلیت بردگان و بیچارگانی بود که در مکه سکونت داشتند. این پیمان در زمان قبایل «جرهم» که در مکه بودند، برپا شد و در زمان قریش ادامه پیدا کرد.

حلف الفضول در منزل عبدالله بن جدعان از بزرگان قریش برگزار شد و پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم هم درآن شرکت کرد و فرمود: «من در منزل عبدالله بن جدعان در حلف الفضول حاضر بودم و اگر در اسلام مرا به آن دعوت کنند، به آن پاسخ می دهم».(1)

قابل ذکر است که مشاجره ای بین سرور آزادگان امام حسین علیه السلام و ولید بن عتبهْ بن ابی سفیان که امیر مدینه از طرف عمویش معاویه بود، رخ داد. این شخص رذل، امام حسین علیه السلام را تحت فشار قرار داد. امام به او فرمود: «به خدا سوگند باید به من انصاف دهی یا این که شمشیر خود را برمی دارم و در