گلزار فضیلت : مشاهیر مدفون در تکیه فاضل هندی در تخت فولاد اصفهان صفحه 180

1- 208. نقباء البشر ج 3 ص 1056.

2- 209. ختام الغرر ص 172.

3- 210. ختام الغرر ص 172.

"ثم لا یخفی علی الناظر أنّ الاطلاع علی امثال هذه الاولیات یحتاج الی مزید اطلاع علی السیر وتتبّع التواریخ والوقت أضیق من الصرف فی مثله وانّما اثبت ما ظفرت علیها من غیر طلب أو عثرت علیها من حیث لا یحتسب وذلک شأن الماهر الکامل المتبحر فی الفنون المطلع علی خفایا الفوائد فی زوایا المقاصد.

والذی فی عصرنا هذا من اهل هذا الجولان ومن سابقی الرهان فی ذاک المیدان هو الاستاد الاستناد دام ظله العالی فانّ له أدام اللّه ایّام افاضاته یداً طولاء فی مثل هذه الفنون کما یشهد له کتابه المستطاب الموسوم ب"مغتنم الدرر" مضافاً الی تبحره فی فنّی الفقه والاصول والهیات المعقول، کما یشهد بذلک أیضاً مصنّفاته الرشیقه علی الحقیقه. وبالجمله، قد أفاض علی العبد الضعیف من ینابیع علومه ما لا یحتمله کثیر من أبناء العصر، مضافاً الی ما اقتبست من درر قلائد کلماته عند تشرّفی بخدمته مرّه بعد اخری فی غیر اوقات التحصیل من الفوائد الشریفه والعوائد اللطیفه.(1)

حکایت فقر:

علّامه محلاتی با داشتن مقام والای علم و فضیلت، در نهایت فقر و تهیدستی به سر می برد. فقر وی به حدّی بود که مجبور بود بسیاری از کتاب های مورد نیاز خود را استنساخ کند. در کتاب "تراجم الرجال" می نویسد:

"استنسخ لنفسه بخطّه الجیّد کثیراً من کتب لفقره وعدم تمکنه من شرائها، وقد تجاوزت مستنسخاته ثلاثین ألف بیت بالرغم من اشتغاله بالتدریس والتألیف وأجوبه المسائل فی غیر واحد من الفنون، وقد ذکر ذلک مکررا فی کتب رأیتها