گلزار فضیلت : مشاهیر مدفون در تکیه فاضل هندی در تخت فولاد اصفهان صفحه 41

1- 50. واله داغستانی در "تذکره ریاض الشعراء" [ج 3 ص 1937] می نویسد: "از اعاظم فضلای کرام و علمای اعلام بوده مولدش بلده فساست... در عنفوان صبا با والد دانشمند خود به شوق تحصیل علوم به دارالسلطنه اصفهان آمده، توطّن اختیار نموده، تا آخر عمر در آن جا به افاده مشغول بود و جمعی کثیر از مدارس او مستفید می شدند. در ایّام محاصره اصفهان در حالی که چشمش به سبب ضعف پیری و کثرت مطالعه از حلیه نور عاطل شده بود به جوار رحمت ایزدی پیوست. تصانیف عالیه از او بر صفحه روزگار مانده از آن جمله کتاب "شواهد مغنی اللبیب" ابن هشام و شواهد مطول است که از کمال متانت و کثرت فواید مقبول ازکیای طلبه است و همچنین حاشیه بر امور عامّه "شرح تجرید" و حواشی "شرح مطالع" و حاشیه بر "شرح لمعه" وغیر ذلک. گاهی از فرط عقیدت قصاید غراء در مدح پیغمبر و آل آن سرور منظوم می فرمود و به دیگر اقسام شعر به ندرت میل می نمود"

2- 51. در کتاب مرآت الاحوال [ص 546] می نویسد: ظاهرا شرح مبسوطی که بر "زبده الاصول" شیخ بهاء الدین عاملی نوشته شده و به شرح طبسی مشهور است از اوست.

توطن اختیار و به افاده اشتغال داشت و در آن حادثه به رحمت ایزدی پیوست".(1)

شاگردان فاضل هندی:

1. سیّد بهاء الدین محمّد مختاری نایینی

علّامه فقیه محدّث متکلّم ادیب. وی در پایان کتاب "تفریج القاصد لتوضیح المقاصد" در شرح حال خود می نویسد: "ثمّ قرأت من الاصول الاربعه المشهوره احادیث من اوّلها و وسطها و آخرها علی الفاضل المحقّق والکامل المدقّق، زبده الافاضل المتبحّرین وعمده العلماء المتأخرین، العالم العامل العلّامه، المولی بهاء

الملّه والحق والدین محمّد الاصبهانی المشهور بالفاضل الهندی، سلّمه اللّه وابقاه ومن کل سوء وقاه، فی یوم الغدیر من شهر ذی الحجه الحرام من سنه 1109 واجاز لی جمیع کتب الفریقین و کتب اجازته بخطّه الشریف و زیّن ما کتبه بختمه المنیف فی ظهر الکتاب المزبور".(2)

در اجازه فاضل هندی به ایشان چنین آمده است:

"قرأ علیّ المولی الفاضل الکامل التقی النقی الذکی الزکی الالمعی الاوحدی، السیّد السند القرم الهمام، بهاء اعلام علماء الاسلام، علم العلم الشامخ وطود المجد الباذخ، فلک الفضل وسمائه، ونور السؤدد وضیائه، الامیر الکبیر بهاء الملّه والحقّ والدین محمّد بن الامیر محمّد باقر الحسینی النائینی..." (3)

این عالم فرزانه دارای آثار علمی متعددی است که از آن جمله کتاب "زواهر الجواهر" در مواعظ چاپ شده است. نسخه ای از کتاب "تقویم المیراث" او به خط