ایمان و کفر صفحه 111

برخی از وهابیان دیگری که در برابر شیعه مواضع افراطی گرفته اند، عبارتند از:

عبدالعزیزبن باز؛ شیخ عبدالرحمن براک؛ ناصر العمری؛(1) و ربیع مدخلی.

فرق اسلامی و وهابیت تکفیری

ابعاد گسترده ی تکفیر در اندیشه و عمل وهابی، سبب شده است که بسیاری از علمای فرق و مذاهب اسلامی، از همین زاویه به انتقاد از وهابیت بپردازند. در مجموع، کسانی که عامل تکفیر در اندیشه ی وهابی را نکوهش کرده اند، به سه گروه تقسیم می شوند:

نخست، کسانی که تحت تأثیر وهابیت قرار گرفته و گرایش وهابی دارند؛ اما در مسأله ی تکفیر، با وهابیت همراه نشده اند. برای نمونه، شوکانی که خود از حامیان اصلی وهابیت است و به دیده ی احترام به محمدبن عبدالوهاب می نگرد، هنگامی که به ویژگی تکفیر می رسد، به ناچار می گوید: «اما وهابیان عقیده دارند کسی که حکومت نجد را نپذیرد و فرامین آن را اطاعت نکند، خارج از اسلام است».(2)

هم چنین منصور حازمی که خود سلفی است و محمدبن عبدالوهاب را می ستاید، به وی دو

انتقاد مهم وارد می کند: «نخست، تکفیر تمامی مردم زمین به سبب برخی از امور غیرواقعی...؛ و دوم، ریختن خون انسان های بی گناه بدون دلیل و برهان».(3)

شیخ سلفی، محمد صدیق حسن خان که اهل حدیث و سلفی است، از وهابیت ابراز برائت می کند؛ زیرا به عقیده ی وی، آنان چیزی جز ریختن خون نمی شناسند.(4) محدث

1- . وی از وضعیت شیعیان در عربستان، گزارشی دروغ با عنوان «واقع الرافضه فی بلاد التوحید» برای هیأت کبار العلماء تهیه کرد که در آن، برخلاف واقعیت های آشکار، وضعیت شیعه را در عربستان، وضعیتی عالی در حوزه های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بیان کرد؛ درحالی که محرومیت های شیعیان عربستان برکسی پوشیده نیست.
2- . شوکانی، البدر الطالع، ج2، ص5.
3- . منصور حازمی، ابجد العلوم، ج3، ص194.
4- . عبدالعزیز العبداللطیف، دعاوی المناوئین، ص160.