ایمان و کفر صفحه 16

جریان هایی که در دو سوی بردار قرار دارند، به سبب ناهم خوانی با اندیشه ی اسلامی، نتوانستند به حیات خود ادامه دهند و در همان قرون نخستین اسلامی، از میان رفتند و تنها نامی از آن ها در تاریخ فرق و مذاهب کلامی باقی مانده است.

اما متأسفانه در قرن دوازدهم، بار دیگر اندیشه ی افراطی خوارج زنده شد و همان گونه که تعریف خوارج از ایمان، پی آمدهای ناگواری را برای جهان اسلام آفرید، در قرون اخیر نیز اندیشه ی وهابی در حوزه ی ایمان و کفر، چنین شرایطی را برای جامعه ی اسلامی رقم زده است.

در این فصل، ابتدا دیدگاه های انحرافی صدر اسلام پیرامون تعریف اصطلاحی ایمان تبیین خواهد شد و سپس به تعریف آن از نگاه مذاهب اسلامی خواهیم پرداخت.

خوارج؛ تلازم ایمان و عمل

خوارج نخستین جریان انحرافی در جهان اسلام است که تفسیری نادرست و ویرانگر از ایمان ارائه کرد. پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وسلم در زمان حیات خود، شکل گیری خوارج را پیش بینی کرده بود:

«یمرقون من الدین کما یمرق السهم من الرمیه»؛(1)

«از دین خارج می شوند، همان گونه که تیر از کمان خارج می شود».

هرچند خوارج در میانه ی جنگ صفین در مسأله ی حکمیت راه خود را از اسلام جدا کردند و در آن زمان صرفاً یک گروه سیاسی شمرده می شدند، اما رفته رفته برای توجیه اعمال و رفتار ناهنجارشان، مبانی اعتقادی خاصی را برگزیدند.