ایمان و کفر صفحه 35

امام باقر% می فرماید:

بنده­ای نیست که در قلبش سفیدی است. هنگامی که گناهی بکند، در آن لکه ای سیاه هویدا می شود. اگر توبه کند، آن سیاهی از میان می رود و اگر بر گناه اصرار ورزد، آن لکه ی سیاه بیش تر می شود؛ تاآن جاکه تمامی سفیدی را می گیرد و آن فرد هیچ گاه به سوی خوبی بازنمی گردد؛ چرا که خداوند فرموده است: )کَلَّا بَلْ رَانَ عَلَی قُلُوبِهِمْ مَا کَانُوا یَکْسِبُونَ((1).(2)

ازسوی دیگر، با مراجعه به مراتب توحید و شرک و هم چنین ایمان و کفر، به نظر می رسد مراتب کامل ایمان برای بیش تر افراد بشر حاصل نمی شود. تعداد محدودی از انسان ها هستند که وجودشان در تمامی ابعاد، خدایی باشد. علل مختلفی نیز برای نرسیدن به مراتب بالای ایمان وجود دارد. در بخش توحید و شرک، به تفصیل علل روی آوری انسان به شرک بیان شد. در ایمان و کفر نیز همان موارد، مانند عدم معرفت، دنیاپرستی و هواپرستی دیده می شود.

البته نباید این نکته را فراموش کرد که هرگز ایمان با شرک جلی، قابل جمع نیست. شرکی که با برخی از مراتب ایمان جمع می­شود، شرک خفی است.(3)

عمل بدون ایمان

با توجه به آیات و روایات، عملی که عنصر ایمان در آن نباشد، هیچ فایده ای ندارد. آیات بسیاری در قرآن هست که عمل همراه با کفر و بدون ایمان را بی ارزش می شمارد؛ هرچند دارای فایده ی مادی برای فرد و دیگران باشد:

(وَالَّذینَ کَفَرُوا اَعْمالُهُمْ کَسَراب بِقِیعَه یَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتّی اِذا جاءَهُ لَمْ یَجِدْهُ شَیْئاً وَ وَجَدَاللّهَ عِنْدَهُ فَوَفّاهُ حِسابَهُ)؛(4)

1- . «نه، آیات قرآن افسانه نیستند؛ بلکه گناهانی که همواره مرتکب می شوند، بر دل هایشان زنگار شده است؛ ازاین رو حق را درنمی یابند». (مطففین، آیه 14).
2- . محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج2، ص161.
3- . سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج11، ص278، ذیل آیه ی 106 سوره­ی یوسف.
4- . نور، آیه 39.