- مقدمه پژوهشگاه بین المللی المصطفی صلی الله علیه و آله 1
- اشاره 3
- 2. دوران تحصیل و اساتید 4
- 3. تقوا، معنویت و تهذیب نفس 6
- الف) تدریس 7
- 4. فعالیت های علمی و فرهنگی 7
- اشاره 7
- ج) آثار شهید مطهری 8
- ب) سخنرانی در مجالس و محافل مختلف علمی، فرهنگی و مذهبی 8
- 5. فعالیت های سیاسی و اجتماعی 10
- اشاره 10
- ب) هدایت و رهبری هیئت های مؤتلفه اسلامی 11
- الف) حضور فعال در قیام 15 خرداد 1342 11
- ج) ارائه ایدئولوژی اسلامی 13
- د) ارتباط با حضرت امام خمینی 13
- اشاره 16
- 1. مبانی هستی شناختی 17
- 2. مبانی انسان شناختی 20
- 3. مبانی معرفت شناختی 27
- اشاره 27
- الف) نص گرایی 34
- ب) عقل گرایی 35
- 4. مبانی جامعه شناختی 36
- اشاره 40
- 2. مفهوم ولایت فقیه 44
- اشاره 44
- ج) مفهوم اصطلاحی ولایت در اندیشه شهید مطهری 45
- ب) تفاوت وِلایت و وَلایت 45
- د) مفهوم فقه و فقیه 49
- الف) نظریه آنارشیسم 52
- اشاره 52
- ب) نظریه ضرورت وجود حکومت 53
- الف) مفهوم مشروعیت 56
- 4. مشروعیت حکومت اسلامی و نظریه انتصاب و انتخاب در بحث ولایت فقیه 56
- اشاره 57
- یکم) قرارداد اجتماعی 57
- ب) مبنای مشروعیت 57
- پنجم) نظریه الهی 58
- سوم) نظریه عدالت یا ارزش های اخلاقی 58
- چهارم) نظریه سنّت و وراثت 58
- ج) منشأ مشروعیت و چگونگی انتخاب ولی فقیه 61
- یکم) نظریه انتصاب 61
- اشاره 61
- دوم) نظریه انتخاب 63
- د) صفات و شرایط ولی فقیه 64
- ه) ادله ولایت فقیه 66
- اشاره 66
- یکم) ادله عقلی 67
- جامعیت، اکملیّت و خاتمیّت دین اسلام 67
- دوم) ادلّه نقلی 69
- توقیع شریف منسوب به حضرت حجّت عجل الله تعالی فرجه الشریف 69
- مقبوله عمربن حنظله 70
- و) حدود و اختیارات ولی فقیه 72
- اشاره 76
- 1. آزادی و زندگی فردی 77
- الف) آزادی فلسفی 77
- اشاره 77
- ب) آزادی معنوی 80
- ج) آزادی عقیده 82
- 2. آزادی و زندگی اجتماعی 84
- الف) آزادی اجتماعی 84
- اشاره 84
- اشاره 86
- یکم) آزادی انتخابات و رأی 86
- ب) آزادی سیاسی 86
- دوم) آزادی بیان 88
- سوم) آزادی تشکیل اجتماعات و احزاب 90
- اشاره 94
- ب) معنای اصطلاحی انقلاب 95
- اشاره 95
- الف) معنای لغوی انقلاب 95
- 2. تفاوت انقلاب، کودتا و اصلاح 99
- 3. تفاوت انقلاب اسلامی و اسلام انقلابی 100
- 4. اقسام انقلاب 101
- 5. نظریه های پیدایش انقلاب 104
- اشاره 109
- 6. نهضت اسلامی ایران 109
- ب) ماهیت انقلاب اسلامی 110
- الف) ضرورت تحلیل نهضت اسلامی 110
- اشاره 110
- یکم) رهبری انقلاب اسلامی 113
- ج) عوامل تداوم انقلاب اسلامی 122
- اشاره 122
- یکم) عدالت اجتماعی 123
- د) آفات انقلاب اسلامی 128
- اشاره 128
- یکم) آسیب های فرهنگی و اجتماعی 129
- اشاره 136
- 1. نقش عدالت اجتماعی در رشد معنوی 138
- اشاره 138
- قرآن، منشأ اصلی عدل 139
- 2. علت انحراف مسلمانان از عدل 142
- 3. اقسام عدل به حسب موضوع 144
- الف) موزون بودن 145
- اشاره 145
- 4. مفهوم عدل 145
- ب) تساوی 146
- ج) رعایت حقوق افراد 147
- د) رعایت استحقاق ها (قابلیت ها) 147
- 5. معیار عدالت 149
- 7. محوریت بُعد اجتماعی عدالت 155
- 8. ایمان و معنویت، ضامن اجرای عدالت 160
- 9. عدالت و مساوات 162
- 10. عدالت و آزادی 166
- 11. عدالت و حق 169
که پس از گذشت بیش از بیست سال از استقرار نظام جمهوری اسلامی، هنوز هم آسیب شناسی ایشان از جامعیت و عمق لازم برخوردار است.
دراین باره استاد به دو دسته از عوامل توجه کرده است:
1. عواملی که شرط تداوم انقلاب شمرده می شود;
2. عواملی که آفت انقلاب هستند.
گروه اول عواملی هستند که بی توجهی به آنها موجب به خطر افتادن انقلاب می شود. شهید مطهری مهم ترین عوامل بقا و تداوم انقلاب اسلامی را «عدالت اجتماعی»، «استقلال و آزادی» و «معنویت اسلامی» می داند که به توضیح مختصر آنها می پردازیم.
یکم) عدالت اجتماعی
یکی از مهم ترین اهداف انقلاب اسلامی، مبارزه با ظلم و تبعیض و شکاف های طبقاتی است؛ ازاین رو، «عدالت اجتماعی» یکی از مهم ترین خواسته های این انقلاب بوده است. اکنون سوال اساسی این است که مقصود از عدالت اجتماعی چیست و نظر اسلام دراین باره چه است؟
استاد مطهری دراین باره به دیدگاه های مختلف اشاره می کند و چنین می گوید:
یک عده تصورشان از عدالت اجتماعی این است که همه مردم در هر وضع و شرایطی هستند و هر جور در جامعه عمل می کنند و هر استعدادی دارند، اینها باید عیناً مثل یکدیگر زندگی کنند.
از دید این دسته، عدالت اجتماعی به این معناست که مثلاً اگر لباس می پوشیم، لباس همه باید یکسان باشد، درآمدها باید یکی باشد. فرد در این دیدگاه، اصالتی ندارد؛ فقط جامعه وجود دارد؛ جامعه کار می کند و جامعه باید خرج کنند.