- مقدمه پژوهشگاه بین المللی المصطفی صلی الله علیه و آله 1
- اشاره 3
- 2. دوران تحصیل و اساتید 4
- 3. تقوا، معنویت و تهذیب نفس 6
- اشاره 7
- الف) تدریس 7
- 4. فعالیت های علمی و فرهنگی 7
- ب) سخنرانی در مجالس و محافل مختلف علمی، فرهنگی و مذهبی 8
- ج) آثار شهید مطهری 8
- 5. فعالیت های سیاسی و اجتماعی 10
- اشاره 10
- ب) هدایت و رهبری هیئت های مؤتلفه اسلامی 11
- الف) حضور فعال در قیام 15 خرداد 1342 11
- د) ارتباط با حضرت امام خمینی 13
- ج) ارائه ایدئولوژی اسلامی 13
- اشاره 16
- 1. مبانی هستی شناختی 17
- 2. مبانی انسان شناختی 20
- اشاره 27
- 3. مبانی معرفت شناختی 27
- الف) نص گرایی 34
- ب) عقل گرایی 35
- 4. مبانی جامعه شناختی 36
- اشاره 40
- 2. مفهوم ولایت فقیه 44
- اشاره 44
- ب) تفاوت وِلایت و وَلایت 45
- ج) مفهوم اصطلاحی ولایت در اندیشه شهید مطهری 45
- د) مفهوم فقه و فقیه 49
- الف) نظریه آنارشیسم 52
- اشاره 52
- ب) نظریه ضرورت وجود حکومت 53
- الف) مفهوم مشروعیت 56
- 4. مشروعیت حکومت اسلامی و نظریه انتصاب و انتخاب در بحث ولایت فقیه 56
- اشاره 57
- یکم) قرارداد اجتماعی 57
- ب) مبنای مشروعیت 57
- پنجم) نظریه الهی 58
- چهارم) نظریه سنّت و وراثت 58
- سوم) نظریه عدالت یا ارزش های اخلاقی 58
- یکم) نظریه انتصاب 61
- ج) منشأ مشروعیت و چگونگی انتخاب ولی فقیه 61
- اشاره 61
- دوم) نظریه انتخاب 63
- د) صفات و شرایط ولی فقیه 64
- ه) ادله ولایت فقیه 66
- اشاره 66
- یکم) ادله عقلی 67
- جامعیت، اکملیّت و خاتمیّت دین اسلام 67
- دوم) ادلّه نقلی 69
- توقیع شریف منسوب به حضرت حجّت عجل الله تعالی فرجه الشریف 69
- مقبوله عمربن حنظله 70
- و) حدود و اختیارات ولی فقیه 72
- اشاره 76
- 1. آزادی و زندگی فردی 77
- الف) آزادی فلسفی 77
- اشاره 77
- ب) آزادی معنوی 80
- ج) آزادی عقیده 82
- 2. آزادی و زندگی اجتماعی 84
- الف) آزادی اجتماعی 84
- اشاره 84
- اشاره 86
- یکم) آزادی انتخابات و رأی 86
- ب) آزادی سیاسی 86
- دوم) آزادی بیان 88
- سوم) آزادی تشکیل اجتماعات و احزاب 90
- اشاره 94
- ب) معنای اصطلاحی انقلاب 95
- الف) معنای لغوی انقلاب 95
- اشاره 95
- 2. تفاوت انقلاب، کودتا و اصلاح 99
- 3. تفاوت انقلاب اسلامی و اسلام انقلابی 100
- 4. اقسام انقلاب 101
- 5. نظریه های پیدایش انقلاب 104
- 6. نهضت اسلامی ایران 109
- اشاره 109
- اشاره 110
- ب) ماهیت انقلاب اسلامی 110
- الف) ضرورت تحلیل نهضت اسلامی 110
- یکم) رهبری انقلاب اسلامی 113
- ج) عوامل تداوم انقلاب اسلامی 122
- اشاره 122
- یکم) عدالت اجتماعی 123
- د) آفات انقلاب اسلامی 128
- اشاره 128
- یکم) آسیب های فرهنگی و اجتماعی 129
- اشاره 136
- 1. نقش عدالت اجتماعی در رشد معنوی 138
- اشاره 138
- قرآن، منشأ اصلی عدل 139
- 2. علت انحراف مسلمانان از عدل 142
- 3. اقسام عدل به حسب موضوع 144
- الف) موزون بودن 145
- 4. مفهوم عدل 145
- اشاره 145
- ب) تساوی 146
- د) رعایت استحقاق ها (قابلیت ها) 147
- ج) رعایت حقوق افراد 147
- 5. معیار عدالت 149
- 7. محوریت بُعد اجتماعی عدالت 155
- 8. ایمان و معنویت، ضامن اجرای عدالت 160
- 9. عدالت و مساوات 162
- 10. عدالت و آزادی 166
- 11. عدالت و حق 169
6- عدالت در اندیشه سیاسی استاد مطهری رحمه الله
اشاره
هدف های آموزشی: 1) آشنایی با دیدگاه استاد مطهری درباره مفهوم عدالت، اقسام و معیار آن؛ 2) آشنایی با دیدگاه استاد در مورد رابطه عدالت با مساوات، آزادی و حق.
درآمد
درباره جایگاه عدالت در فلسفه سیاسی کافی است که بدانیم عدالت همزاد تفکر سیاسی، پا به عرصه اندیشه انسان گذاشته است. همان طور که در میراث مکتوب به جا مانده از دوره های باستان، شواهدی دال بر اهمیت این امر مشاهده می شود، در دوره های جدید نیز، با وجود طوفان هایی که در تطور تاریخی تفکر بشر رخ داده است، عدالت همچنان یکی از محوری ترین بنیادهای تفکر سیاسی است.
برای نمونه، افلاطون، عدالت را سنگ زیرین فضایل و هماهنگ کننده اجزای سه گانه مدینه فاضله و موجب یگانگی و اعتدال آنها - مانند هماهنگی پرده های اصلی موسیقی برای ساختن آهنگ واحد - و به مثابه سلامتی مزاج جامعه می داند. (1) «جان راولز» از شاخص ترین فلاسفه سیاسی عهد جدید نیز درباره عدالت می گوید:
1- (1) . جمهور افلاطون، ترجمه: فؤاد روحانی، ص227 به بعد.