آشنایی با اندیشه سیاسی شهید مطهری رحمه الله صفحه 137

عدالت، فضیلت اولای نهادهای اجتماعی است، همان طور که حقیقت برای نظام های فکری چنین است. یک نظریه هر قدر هم آراسته و مقتصدانه باشد، اگر خلاف حقیقت است باید طرد یا ترمیم شود. همین طور قوانین و نهادها نیز هر قدر هم کارآمد و خوب تربیت یافته باشند، اگر غیر عادلانه اند، بایستی ملغی یا اصلاح گردند. (1)

عدالت از مسائلی است که به وسیله اسلام، حیات و زندگی را از سرگرفته است. این طور نبود که اسلام صرفاً تعلیمات جدیدی در این باب آورده باشد یا فقط به عدالت توصیه کند یا به اجرای آن قناعت ورزد؛ بلکه ارزش آن را بالا برد و اندیشه انسان ها در مورد آن را متحوّل ساخت. (2)

از نظر اسلام، تنها ایمان و عقیده به خدا و معاد کافی نیست تا مردم را یکدل و اعضای یک پیکر کند؛ اینها باعث اتحاد است؛ اما موانع هم باید از سر راه برداشته شود. باوجود ظلم، تجاوز، اتراف، اسراف، ارتشا و مانند آن، آیین اخلاقی و پند و نصیحت ها کافی نیست؛ باید با مظالم و تبعیض ها و محرومیت ها هم مبارزه شود و تساوی حقوق رعایت گردد. (3)

نباید فکر کرد که اسلام فقط به موجب اینکه عقیده واحدی ایجاد کرد، مردم را متحد ساخت؛ بلکه اگر گفت: (تَعالَوْا إِلی کَلِمَهٍ سَواءٍ بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمْ أَلاّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللّهَ) 4 مساوات و برابری را نیز پیشنهاد کرد. (4)

اگر عدالت صرفاً اخلاقی بود، نظیر عدالت امام جماعت یا شاهد طلاق،

1- (1) . john, Rawls, A Theory of Justice, p8.
2- (2) . مرتضی مطهری، سیری در نهج البلاغه، ص108.
3- (3) . مرتضی مطهری، بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی، ص148.
4- (5) . بیست گفتار، ص 108.