- مقدمه پژوهشگاه بین المللی المصطفی صلی الله علیه و آله 1
- اشاره 3
- 2. دوران تحصیل و اساتید 4
- 3. تقوا، معنویت و تهذیب نفس 6
- اشاره 7
- الف) تدریس 7
- 4. فعالیت های علمی و فرهنگی 7
- ب) سخنرانی در مجالس و محافل مختلف علمی، فرهنگی و مذهبی 8
- ج) آثار شهید مطهری 8
- 5. فعالیت های سیاسی و اجتماعی 10
- اشاره 10
- ب) هدایت و رهبری هیئت های مؤتلفه اسلامی 11
- الف) حضور فعال در قیام 15 خرداد 1342 11
- د) ارتباط با حضرت امام خمینی 13
- ج) ارائه ایدئولوژی اسلامی 13
- اشاره 16
- 1. مبانی هستی شناختی 17
- 2. مبانی انسان شناختی 20
- اشاره 27
- 3. مبانی معرفت شناختی 27
- الف) نص گرایی 34
- ب) عقل گرایی 35
- 4. مبانی جامعه شناختی 36
- اشاره 40
- 2. مفهوم ولایت فقیه 44
- اشاره 44
- ب) تفاوت وِلایت و وَلایت 45
- ج) مفهوم اصطلاحی ولایت در اندیشه شهید مطهری 45
- د) مفهوم فقه و فقیه 49
- اشاره 52
- الف) نظریه آنارشیسم 52
- ب) نظریه ضرورت وجود حکومت 53
- الف) مفهوم مشروعیت 56
- 4. مشروعیت حکومت اسلامی و نظریه انتصاب و انتخاب در بحث ولایت فقیه 56
- اشاره 57
- ب) مبنای مشروعیت 57
- یکم) قرارداد اجتماعی 57
- چهارم) نظریه سنّت و وراثت 58
- پنجم) نظریه الهی 58
- سوم) نظریه عدالت یا ارزش های اخلاقی 58
- یکم) نظریه انتصاب 61
- اشاره 61
- ج) منشأ مشروعیت و چگونگی انتخاب ولی فقیه 61
- دوم) نظریه انتخاب 63
- د) صفات و شرایط ولی فقیه 64
- اشاره 66
- ه) ادله ولایت فقیه 66
- یکم) ادله عقلی 67
- جامعیت، اکملیّت و خاتمیّت دین اسلام 67
- دوم) ادلّه نقلی 69
- توقیع شریف منسوب به حضرت حجّت عجل الله تعالی فرجه الشریف 69
- مقبوله عمربن حنظله 70
- و) حدود و اختیارات ولی فقیه 72
- اشاره 76
- 1. آزادی و زندگی فردی 77
- الف) آزادی فلسفی 77
- اشاره 77
- ب) آزادی معنوی 80
- ج) آزادی عقیده 82
- الف) آزادی اجتماعی 84
- 2. آزادی و زندگی اجتماعی 84
- اشاره 84
- اشاره 86
- ب) آزادی سیاسی 86
- یکم) آزادی انتخابات و رأی 86
- دوم) آزادی بیان 88
- سوم) آزادی تشکیل اجتماعات و احزاب 90
- اشاره 94
- الف) معنای لغوی انقلاب 95
- ب) معنای اصطلاحی انقلاب 95
- اشاره 95
- 2. تفاوت انقلاب، کودتا و اصلاح 99
- 3. تفاوت انقلاب اسلامی و اسلام انقلابی 100
- 4. اقسام انقلاب 101
- 5. نظریه های پیدایش انقلاب 104
- 6. نهضت اسلامی ایران 109
- اشاره 109
- الف) ضرورت تحلیل نهضت اسلامی 110
- ب) ماهیت انقلاب اسلامی 110
- اشاره 110
- یکم) رهبری انقلاب اسلامی 113
- ج) عوامل تداوم انقلاب اسلامی 122
- اشاره 122
- یکم) عدالت اجتماعی 123
- د) آفات انقلاب اسلامی 128
- اشاره 128
- یکم) آسیب های فرهنگی و اجتماعی 129
- اشاره 136
- اشاره 138
- 1. نقش عدالت اجتماعی در رشد معنوی 138
- قرآن، منشأ اصلی عدل 139
- 2. علت انحراف مسلمانان از عدل 142
- 3. اقسام عدل به حسب موضوع 144
- الف) موزون بودن 145
- اشاره 145
- 4. مفهوم عدل 145
- ب) تساوی 146
- د) رعایت استحقاق ها (قابلیت ها) 147
- ج) رعایت حقوق افراد 147
- 5. معیار عدالت 149
- 7. محوریت بُعد اجتماعی عدالت 155
- 8. ایمان و معنویت، ضامن اجرای عدالت 160
- 9. عدالت و مساوات 162
- 10. عدالت و آزادی 166
- 11. عدالت و حق 169
البته آنها نیز در عمل نتوانستند به این مطلب پایدار بمانند و مجبور شدند برای خود رهبر انتخاب کنند و با عملشان، اعتراف به ضرورت وجود یک حاکم و رهبر کردند.
ب) نظریه ضرورت وجود حکومت
انسان موجودی است اجتماعی و اجتماعی بودن انسان ریشه در فطرت دارد. لازمه زندگی اجتماعی، تنازع، برخورد و تقابل منافع است و در این برخوردها، کسانی که دارای قدرت بیشتری باشند، سهم بیشتری را خواهان اند و برای تحقق خواسته هایشان از هر راه، حتی خشونت، استفاده می کنند. در چنین اوضاعی اگر حکومت و دستگاه اجرایی دارای قدرت عالی نباشد، جامعه دچار هرج ومرج شده و امنیت و آسایش مردم از بین می رود. بنابراین، زندگی اجتماعی، ملازم وجود حاکم مقتدر و نظم آفرین و قوانینی است که مورد پیروی همگان باشد و همه افراد یک جامعه از آن تبعیت کنند. (1)
حقیقت آن است که نظریه آنارشیسم یک تصوّر آرمانی و غیرواقع بینانه است. این تصور که مردم همه مانند فرشته شدند و همواره در فکر مصالح اجتماعی هم نوعان خود شده و هیچ تخلّف از قانون صورت ندهند، تصوّری باطل و غیرقابل قبول است و وجود قوانین بدون ضمانت اجرا، دردی را دوا نکرده و حتّی اگر همه مردم مصلحت اندیش و جامعه گرا شوند نیز بی نیاز از حکومت نخواهند بود. (2)
نیاز به حکومت، مسئله ای نیست که بشر امروز آن را درک کرده باشد؛ بلکه در طول تاریخ این نیاز وجود داشته است؛ به همین جهت خداوند از ابتدای
1- (1) . مصطفی دلشاد، حکومت حکمت، ص57.
2- (2) . برای آگاهی بیشتر، ر.ک: محمدجواد نوروزی، نظام سیاسی اسلام، ص99.