- مقدمه پژوهشگاه بین المللی المصطفی صلی الله علیه و آله 1
- اشاره 3
- 2. دوران تحصیل و اساتید 4
- 3. تقوا، معنویت و تهذیب نفس 6
- اشاره 7
- الف) تدریس 7
- 4. فعالیت های علمی و فرهنگی 7
- ب) سخنرانی در مجالس و محافل مختلف علمی، فرهنگی و مذهبی 8
- ج) آثار شهید مطهری 8
- اشاره 10
- 5. فعالیت های سیاسی و اجتماعی 10
- الف) حضور فعال در قیام 15 خرداد 1342 11
- ب) هدایت و رهبری هیئت های مؤتلفه اسلامی 11
- د) ارتباط با حضرت امام خمینی 13
- ج) ارائه ایدئولوژی اسلامی 13
- اشاره 16
- 1. مبانی هستی شناختی 17
- 2. مبانی انسان شناختی 20
- 3. مبانی معرفت شناختی 27
- اشاره 27
- الف) نص گرایی 34
- ب) عقل گرایی 35
- 4. مبانی جامعه شناختی 36
- اشاره 40
- 2. مفهوم ولایت فقیه 44
- اشاره 44
- ج) مفهوم اصطلاحی ولایت در اندیشه شهید مطهری 45
- ب) تفاوت وِلایت و وَلایت 45
- د) مفهوم فقه و فقیه 49
- الف) نظریه آنارشیسم 52
- اشاره 52
- ب) نظریه ضرورت وجود حکومت 53
- 4. مشروعیت حکومت اسلامی و نظریه انتصاب و انتخاب در بحث ولایت فقیه 56
- الف) مفهوم مشروعیت 56
- ب) مبنای مشروعیت 57
- یکم) قرارداد اجتماعی 57
- اشاره 57
- سوم) نظریه عدالت یا ارزش های اخلاقی 58
- پنجم) نظریه الهی 58
- چهارم) نظریه سنّت و وراثت 58
- یکم) نظریه انتصاب 61
- ج) منشأ مشروعیت و چگونگی انتخاب ولی فقیه 61
- اشاره 61
- دوم) نظریه انتخاب 63
- د) صفات و شرایط ولی فقیه 64
- ه) ادله ولایت فقیه 66
- اشاره 66
- جامعیت، اکملیّت و خاتمیّت دین اسلام 67
- یکم) ادله عقلی 67
- دوم) ادلّه نقلی 69
- توقیع شریف منسوب به حضرت حجّت عجل الله تعالی فرجه الشریف 69
- مقبوله عمربن حنظله 70
- و) حدود و اختیارات ولی فقیه 72
- اشاره 76
- 1. آزادی و زندگی فردی 77
- الف) آزادی فلسفی 77
- اشاره 77
- ب) آزادی معنوی 80
- ج) آزادی عقیده 82
- 2. آزادی و زندگی اجتماعی 84
- الف) آزادی اجتماعی 84
- اشاره 84
- اشاره 86
- یکم) آزادی انتخابات و رأی 86
- ب) آزادی سیاسی 86
- دوم) آزادی بیان 88
- سوم) آزادی تشکیل اجتماعات و احزاب 90
- اشاره 94
- الف) معنای لغوی انقلاب 95
- اشاره 95
- ب) معنای اصطلاحی انقلاب 95
- 2. تفاوت انقلاب، کودتا و اصلاح 99
- 3. تفاوت انقلاب اسلامی و اسلام انقلابی 100
- 4. اقسام انقلاب 101
- 5. نظریه های پیدایش انقلاب 104
- اشاره 109
- 6. نهضت اسلامی ایران 109
- ب) ماهیت انقلاب اسلامی 110
- الف) ضرورت تحلیل نهضت اسلامی 110
- اشاره 110
- یکم) رهبری انقلاب اسلامی 113
- ج) عوامل تداوم انقلاب اسلامی 122
- اشاره 122
- یکم) عدالت اجتماعی 123
- اشاره 128
- د) آفات انقلاب اسلامی 128
- یکم) آسیب های فرهنگی و اجتماعی 129
- اشاره 136
- اشاره 138
- 1. نقش عدالت اجتماعی در رشد معنوی 138
- قرآن، منشأ اصلی عدل 139
- 2. علت انحراف مسلمانان از عدل 142
- 3. اقسام عدل به حسب موضوع 144
- الف) موزون بودن 145
- 4. مفهوم عدل 145
- اشاره 145
- ب) تساوی 146
- د) رعایت استحقاق ها (قابلیت ها) 147
- ج) رعایت حقوق افراد 147
- 5. معیار عدالت 149
- 7. محوریت بُعد اجتماعی عدالت 155
- 8. ایمان و معنویت، ضامن اجرای عدالت 160
- 9. عدالت و مساوات 162
- 10. عدالت و آزادی 166
- 11. عدالت و حق 169
هستی و دید و بینش اسلام درباره انسان و جامعه انسانی کاملاً آگاه باشند... بدیهی است، افرادی می توانند عهده دار چنین رهبری بشوند که در متن فرهنگ اسلامی پرورش یافته باشند و با قرآن و سنّت و فقه و معارف اسلامی آشنایی کامل داشته باشند. (1)
ایشان در بیانی دیگر می فرمایند:
علمای اسلامی متخصص در این فرهنگ عظیم و آگاه به زمان هستند که می توانند و هم باید نهضت را رهبری نمایند. (2)
امام خمینی رحمه الله در یک جمع بندی جامع و کامل برای حاکم اسلامی و ولی فقیه سه شرط اساسی ذکر می کند: فقاهت، عدالت و کفایت سیاسی (مدیریت).
ه) ادله ولایت فقیه
اشاره
در ضمن مباحث گذشته دانسته شد که جامعه انسانی نیاز به نظم و قانون و وجود حکومت دارد و برای رعایت نظم و اجرای قانون، وجود حاکم ضروری است. در عصر غیبت، حاکم جامعه اسلامی، ولی فقیه است که با انتصاب الهی یا انتخاب مردمی حکومت را به دست می گیرد. در اینجا سئوالی مطرح است که: چه دلیلی بر حکومت و ولایت فقیه جامع الشرایط در عصر غیبت وجود دارد؟ برای پاسخ گویی به این سؤال، ادلّه عقلی و نقلی ولایت فقیه مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.
استاد مطهری رحمه الله معتقد است، اسلام فقط به آخرت نظر ندارد؛ بلکه در کنار آن برای مسائل دنیوی مردم از جمله حکومت نیز نظر داشته و حکومت مورد نظر خود را مشخص کرده که حکومت و ولایت فقیه جامع الشرایط بر مردم
1- (1) . پیرامون انقلاب اسلامی، ص71.
2- (2) . همان، ص75 - 76.