- مقدمه پژوهشگاه بین المللی المصطفی صلی الله علیه و آله 1
- اشاره 3
- 2. دوران تحصیل و اساتید 4
- 3. تقوا، معنویت و تهذیب نفس 6
- 4. فعالیت های علمی و فرهنگی 7
- اشاره 7
- الف) تدریس 7
- ج) آثار شهید مطهری 8
- ب) سخنرانی در مجالس و محافل مختلف علمی، فرهنگی و مذهبی 8
- 5. فعالیت های سیاسی و اجتماعی 10
- اشاره 10
- ب) هدایت و رهبری هیئت های مؤتلفه اسلامی 11
- الف) حضور فعال در قیام 15 خرداد 1342 11
- ج) ارائه ایدئولوژی اسلامی 13
- د) ارتباط با حضرت امام خمینی 13
- اشاره 16
- 1. مبانی هستی شناختی 17
- 2. مبانی انسان شناختی 20
- 3. مبانی معرفت شناختی 27
- اشاره 27
- الف) نص گرایی 34
- ب) عقل گرایی 35
- 4. مبانی جامعه شناختی 36
- اشاره 40
- 2. مفهوم ولایت فقیه 44
- اشاره 44
- ج) مفهوم اصطلاحی ولایت در اندیشه شهید مطهری 45
- ب) تفاوت وِلایت و وَلایت 45
- د) مفهوم فقه و فقیه 49
- الف) نظریه آنارشیسم 52
- اشاره 52
- ب) نظریه ضرورت وجود حکومت 53
- 4. مشروعیت حکومت اسلامی و نظریه انتصاب و انتخاب در بحث ولایت فقیه 56
- الف) مفهوم مشروعیت 56
- اشاره 57
- ب) مبنای مشروعیت 57
- یکم) قرارداد اجتماعی 57
- سوم) نظریه عدالت یا ارزش های اخلاقی 58
- پنجم) نظریه الهی 58
- چهارم) نظریه سنّت و وراثت 58
- ج) منشأ مشروعیت و چگونگی انتخاب ولی فقیه 61
- اشاره 61
- یکم) نظریه انتصاب 61
- دوم) نظریه انتخاب 63
- د) صفات و شرایط ولی فقیه 64
- ه) ادله ولایت فقیه 66
- اشاره 66
- جامعیت، اکملیّت و خاتمیّت دین اسلام 67
- یکم) ادله عقلی 67
- توقیع شریف منسوب به حضرت حجّت عجل الله تعالی فرجه الشریف 69
- دوم) ادلّه نقلی 69
- مقبوله عمربن حنظله 70
- و) حدود و اختیارات ولی فقیه 72
- اشاره 76
- اشاره 77
- 1. آزادی و زندگی فردی 77
- الف) آزادی فلسفی 77
- ب) آزادی معنوی 80
- ج) آزادی عقیده 82
- الف) آزادی اجتماعی 84
- 2. آزادی و زندگی اجتماعی 84
- اشاره 84
- یکم) آزادی انتخابات و رأی 86
- ب) آزادی سیاسی 86
- اشاره 86
- دوم) آزادی بیان 88
- سوم) آزادی تشکیل اجتماعات و احزاب 90
- اشاره 94
- اشاره 95
- الف) معنای لغوی انقلاب 95
- ب) معنای اصطلاحی انقلاب 95
- 2. تفاوت انقلاب، کودتا و اصلاح 99
- 3. تفاوت انقلاب اسلامی و اسلام انقلابی 100
- 4. اقسام انقلاب 101
- 5. نظریه های پیدایش انقلاب 104
- اشاره 109
- 6. نهضت اسلامی ایران 109
- ب) ماهیت انقلاب اسلامی 110
- الف) ضرورت تحلیل نهضت اسلامی 110
- اشاره 110
- یکم) رهبری انقلاب اسلامی 113
- ج) عوامل تداوم انقلاب اسلامی 122
- اشاره 122
- یکم) عدالت اجتماعی 123
- اشاره 128
- د) آفات انقلاب اسلامی 128
- یکم) آسیب های فرهنگی و اجتماعی 129
- اشاره 136
- 1. نقش عدالت اجتماعی در رشد معنوی 138
- اشاره 138
- قرآن، منشأ اصلی عدل 139
- 2. علت انحراف مسلمانان از عدل 142
- 3. اقسام عدل به حسب موضوع 144
- الف) موزون بودن 145
- اشاره 145
- 4. مفهوم عدل 145
- ب) تساوی 146
- ج) رعایت حقوق افراد 147
- د) رعایت استحقاق ها (قابلیت ها) 147
- 5. معیار عدالت 149
- 7. محوریت بُعد اجتماعی عدالت 155
- 8. ایمان و معنویت، ضامن اجرای عدالت 160
- 9. عدالت و مساوات 162
- 10. عدالت و آزادی 166
- 11. عدالت و حق 169
باقی می مانند؛ مثلاً انتخابی می خواهد صورت بگیرد، حالا یا انتخاب وکیل مجلس و یا انتخاب دیگری، ممکن است شما که در فوق این جمعیت قرار گرفته اید واقعاً حسن نیت هم داشته باشید و واقعاً تشخیص شما این باشد که خوب است، این ملت فلان فرد را انتخاب بکنند و فرض می کنیم واقعاً هم آن فرد شایسته تر است، اما اگر شما بخواهید این را به مردم تحمیل کنید و بگویید شما نمی فهمید و باید حتماً فلان شخص را انتخاب بکنید، اینها تا دامنه قیامت مردمی نخواهند شد که این رشد اجتماعی را پیدا کنند. (1)
دقت در این عبارات به خوبی دیدگاه استاد مطهری را آشکار می سازد. از نظر ایشان، اولاً، آزادی انتخاب چنان اهمیتی دارد که حتی در صورت عدم مطابقت رأی مردم با واقع، محترم است؛ ثانیاً، هدف اساسی این آزادی نیز تکامل رشد انسان است.
بنابراین می توان گفت که آزادی انتخاب به عنوان یکی از مهم ترین مصادیق آزادی سیاسی، در اندیشه استاد مطهری به رسمیت شناخته شده است و بدین ترتیب، توجه وی به مفهوم آزادی سیاسی آشکار می گردد.
دوم) آزادی بیان
آزادی بیان، مهم ترین راه اعمال حق مشارکت در زندگی سیاسی است. استاد مطهری برای طرح مفهوم آزادی بیان، از آزادی عقیده به آزادی ابراز عقیده گذر می کند.
ایشان آزادی تفکر و آزادی عقیده مبتنی بر تفکر را می پذیرد و در نتیجه، آزادی ابراز چنین عقیده ای را نیز با دیدگاه اسلام سازگار می داند. وی طرف دار آزادی دادن به افکار مخالف و مواجهه صریح با آنهاست و آن را موجب حفظ اعتقادات اسلامی می داند و دراین باره می گوید.
من به جوانان و طرف داران اسلام هشدار می دهم که خیال نکنند راه حفظ معتقدات اسلامی، جلوگیری از ابراز عقیده دیگران است. از اسلام فقط با
1- (1) . پیرامون جمهوری اسلامی، ص121.