جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 117

نیست به همین دلیل مرجع خود نیز گواه و شاهدی به نام امام علیه السلام دارد که اسوه و الگوی او است. (1)

5. شرایط و ویژگی لازم برای گواهان:

الف) عدالت؛ شهید صدر در تعریف عدالت نوشته است:

فالعداله هی الوسیطه و الاعتدال فی السلوک الذی عبر عنه القرآن الکریم فی قوله تعالی وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أُمَّهً وَسَطاً لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ 2

یعنی عدالت رفتار مبتنی بر میانه روی و در نظر داشت حد وسط است همان چیزی که قرآن کریم درباره آن می فرماید:

واین چنین ما شما را امت وسط قرار دادیم تا شما بر سایر مردم به عنوان شاهد باشید. (2)

ب) علم و جامعیت نسبت به رسالت و شناخت وافی و کافی از کتاب خدا؛ (3)

ج) آگاهی از اوضاع زمان؛ (4)

4. لیاقت و کاردانی. (5)

شهید صدر تحقق عنی وعملی شایستگی و کاردانی را مبتنی بر داشتن حکمت، تعقل، درایت، صبر و شجاعت دانسته است.

بنابراین، در بحث مرکز تصمیم گیری، در عصر غیبت، شهید صدر بحث گواهی مرجعیت را مطرح می کند؛ اما خلافت از آنِ خود انسان است.

ب) مقبولیت

اشاره

در بحث مقبولیت و کارآمدی نظام سیاسی - دینی و نقش مردم، علامه شهید صدر از فقیهان بی بدیلی است که برای مردم و به تعبیر او «امت» ارزش والایی قائل شده است. با توجه به مبانی فکری شهید صدر او از معدود فقیهانی است که برای مردم نقش

1- (1) . الإسلام یقود الحیاه، ص 138.
2- (3) . الإسلام یقود الحیاه، ص 139.
3- (4) . «و العلم و استیعاب الرساله هو استحفاظ الکتاب»، همان.
4- (5) . «والدعی علی الواقع القائم مستبطن فی الرقابته»، همان.
5- (6) . «الکفائه و الجدار النعیه التی ترتبط بالحکمه و التعقل و الصبر و الشجاعه...»، همان.