جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 127

طریقه اجرا انعطاف پذیر است و باید شعاع شرایط و ظروف و مقتضیات احکام عمومی شرعی در باب جهاد و امربه معروف و نهی ازمنکر و باب تبلیغ و دعوت و تعلیم و تربیت در باب تقیه و ابواب دیگر فقه محدود گردد. (1)

5- نصیحت

نصیحت، از مؤلفه های اساسی مردم سالاری دینی است. در منابع دینی، بخشی با نام «النصیحه لائمه المسلمین» و به معنای خیرخواهی برای منصوح (2) است.

نصیحت به معنای پند، اندرز، وعظ، پند بی آمیخ، موعظت، خیرخواهی و نیکوخواهی (3) آمده است.

ابن منظور درباره معنای این کلمه می نویسد: « نصح الشیء: خالص شد؛ الناصح المخالص» (4)

بنابراین، نصیحت در لغت به دو معنای زیر آمده است:

الف) خیرخواهی برای دیگران؛

ب) پاک سازی ارتباط و پالایش آن از هرگونه آلودگی در ظاهر و باطن.

راغب می نویسد:

النصح؛ فعل یا گفته ای است که صلاح را به همراه داشته باشد؛ نَصَحتُ له الوَد؛ در مودت اخلاص ورزیدیم، ناصح العمل به کسی می گوید که عملش خالص است. (5)

علامه طباطبایی در ذیل آیه شریفه أُبَلِّغُکُمْ رِسالاتِ رَبِّی وَ أَنَا لَکُمْ ناصِحٌ أَمِینٌ ؛ (6) می نویسد: در رسالت و پیامبری خود هیچ مأموریتی جز تبلیغ خالصانه پروردگارم ندارم. (7)

یکی از شاخص ترین ابعاد حق حاکمیت مردم، تذکرهای خیرخواهانه عامه مردم به ویژه صاحب نظران دلسوخته در برابر عملکردهای قدرت حاکم است.

1- (1) . رسالت ما، ترجمه: محمدتقی رهبر، ص 87.
2- (2) . ابن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث، ج 5، ص 63.
3- (3) . علی اکبر دهخدا، لغتنامه دهخدا، ذیل مدخل «نصح».
4- (4) . محمد بن مکرم ابن منظور، لسان العرب.
5- (5) . راغب اصفهانی، مفردات فی غریب القرآن، ذیل مدخل «نصح».
6- (6) . اعراف، 68.
7- (7) . المیزان فی تفسیر القرآن، ج 8، ص 178.