- پیشگفتار 1
- اشاره 4
- بخش اول-مفاهیم و کلیات 4
- الف) نظام سیاسی - دینی 5
- 1 -مفاهیم 5
- اشاره 5
- ب) مفهوم دموکراسی 7
- د) مفهوم مشروعیت و مقبولیت 8
- ج) مفهوم مردم سالاری دینی 8
- پیشینه مردم سالاری 11
- 1- چگونگی پیدایش نخستین نهادهای دموکراتیک 11
- 2 -کلیات 11
- اشاره 12
- 2- انواع دموکراسی 12
- یکم) دموکراسی مستقیم 12
- دوم) مردم سالاری غیرمستقیم 13
- 3- پیشاهنگان سیستم نمایندگی 14
- یکم) اسپینوزا 14
- دوم) جان لاک 16
- سوم) ژان ژاک روسو 17
- اشاره 19
- الف) زندگی نامه علمی آیت الله نائینی 19
- 3- نگاهی به زندگی نامه علمی آیت الله نائینی و آیت الله شهید سید محمدباقر صدر 19
- 2- برخی از آثار نائینی 20
- 1- شخصیت علمی نائینی 20
- اشاره 21
- 3- نگاهی به کتاب تنبیه الامه و تنزیه الملّه 21
- یکم) منابع الهام گیری نائینی 22
- دوم) ترتیب کتاب تنبیه الامه و تنزیه الملّه 22
- ب) زندگی نامه علمی آیت الله شهید سید محمدباقر صدر (رحمه الله) 24
- اشاره 24
- 2- شخصیت اجتماعی سیاسی شهید محمدباقر صدر 25
- 1- مقام علمی شهید صدر 25
- یکم) نگاه سیاسی - دینی شهید صدر 27
- 3- نگاهی به کتاب الاسلام یقود الحیاه (شهید محمدباقر صدر (2003/ 1424ق) 27
- اشاره 27
- دوم) نظریه های سه گانه شهید صدر در باب حکومت دینی 29
- اشاره 30
- بخش دوم-جایگاه مردم در فرایند قدرت و بررسی انواع حکومت ها 30
- 1 -بررسی انواع حکومت ها 32
- الف) رژیم های دیکتاتور 32
- اشاره 32
- 1- دیکتاتوری سنتی 33
- 2- دیکتاتوری جدید 34
- 3- فاشیسم 36
- ب) حکومت های مردم سالار 37
- اشاره 37
- 1- اصول و مؤلفه های اساسی مردم سالاری 38
- 2- مردم سالاری؛ ارزش یا روش 40
- 3- انواع دموکراسی 41
- ج) حکومت های مردم سالار دینی 43
- 1- تعریف حکومت مردم سالار دینی 43
- یکم) تأمین منابع مالی دولت اسلامی 44
- اشاره 44
- 2- اهداف مردم سالاری دینی 44
- دوم) تأمین امنیت فراگیر 45
- سوم) گسترش تعلیم و تربیت 45
- چهارم) توسعه و عمران 45
- 3- عناصر و مؤلفه های مردم سالاری دینی 46
- یکم) بیعت 47
- 1- حکومت پیامبر صلی الله علیه و آله 47
- د) نمونه های حکومت های مردم سالار دینی در صدر اسلام 47
- دوم) شورا 50
- سوم) حق انتقاد، اعتراض و آزادی بیان 51
- چهارم) میثاق مدینه 51
- 2- حکومت علوی 52
- یکم) بیعت 52
- دوم) نظارت 53
- 2 -نظریه مرحوم نائینی 57
- اشاره 57
- الف) انواع حکومت از دیدگاه مرحوم نائینی 59
- 1- حکومت تملیکیه 59
- 2- حکومت ولایتیه 60
- 1- وجوب نهی ازمنکر 61
- ب) مقدمات تحدید سلطنت از دیدگاه مرحوم نائینی 61
- 3- لزوم تحدید غاصب 62
- 2- نیابت فقها در عصر غیبت 62
- الف) تعریف حکومت 63
- 3 -نظریه آیت الله شهید صدر 63
- اشاره 63
- ج) شکل حکومت در اسلام 64
- ب) انواع حکومت 64
- د) حکومت مطلوب شهید صدر 66
- ه) ارکان حکومت اسلامی 67
- و) مبانی حکومت اسلامی 68
- ز) ویژگی های حکومت اسلامی 70
- الف) نقاط اشتراک دو نظریه 71
- 4 -بررسی و مقایسه بین دو نظریه 71
- ب) نقاط اختصاصی نظریه نائینی 72
- ج) نقاط اختصاصی نظریه شهید صدر 73
- بخش سوم-جایگاه مردم در مرکز تصمیم گیری 75
- اشاره 75
- اشاره 77
- 1 -مشروعیت 77
- 1- مشروعیت در حوزه فلسفه سیاسی 78
- الف) کاربرد مشروعیت در حوزه های فلسفه سیاسی، جامعه شناسی سیاسی و اندیشه سیاسی اسلام 78
- 2- مشروعیت در حوزه جامعه شناسی سیاسی 80
- 3- مشروعیت در اندیشه سیاسی اسلام 81
- ب) مشروعیت و حق حاکمیت در اسلام 84
- اشاره 92
- 2 -مرجعیت دینی در نظام سیاسی 92
- الف) ولایت حسبیه 93
- ب) جواز تصرف 93
- ج) ولایت عامه 94
- 3 -نظریه آیت الله نائینی 96
- الف) مشروعیت 96
- مؤلفه های مردم سالاری دینی از دیدگاه مرحوم نائینی 99
- 1- شورا 99
- ب) مقبولیت 99
- اشاره 99
- 2- امربه معروف و نهی ازمنکر 103
- 3- اصل نمایندگی و حقوقی اجتماعی مردم 104
- الف) مشروعیت 110
- اشاره 110
- 4 -نظریه شهید صدر 110
- 1- حکومت انتخابی بر اساس شورا 111
- یکم) سیر تاریخی خلافت و گواهی انسان 111
- 2- نظریه ولایت عامه انتصابی فقیه 111
- 3- نظریه خلافت مردم با نظارت مرجعیت 111
- دوم) کارویژه مرجعیت رشیده بر اساس نظریه شهید صدر 112
- سوم) تبیین نظریه خلافت انسان و شهادت أنبیاء علیهم السلام 113
- ب) مقبولیت 117
- اشاره 117
- امت 118
- 1- شورا 120
- مؤلفه های مردم سالاری دینی از دیدگاه شهید صدر 120
- 2- بیعت 122
- 3- امربه معروف و نهی ازمنکر 124
- 4- تغییر 125
- 5- نصیحت 127
- 5 -بررسی و مقایسه دو نظریه 129
- الف) نقاط اجتماع دو نظریه 129
- ب) نقاط اختصاصی نظریه مرحوم نائینی 130
- ج) نقاط اختصاصی نظریه شهید صدر 131
- بخش چهارم-جایگاه مردم در قلمرو دخالت دولت 133
- اشاره 133
- اشاره 135
- اهمیت بحث 135
- 1 -مفهوم حوزه های عمومی و خصوصی 135
- الف) حوزه عمومی 137
- اشاره 140
- ب) حوزه خصوصی 140
- 1- حوزه (حریم) خصوصی، به مفهوم قلمرو روابط شخصی و خانوادگی 141
- 2- حوزه خصوصی به معنای مبادله کالا و کار اجتماعی 142
- 2 -گستره قدرت در نظریه اهل سنت و شیعه 144
- اشاره 144
- الف) اهل سنت 145
- اشاره 148
- ب) شیعه 148
- 1- نظریه انتخاب 149
- 2- نظریه انتصاب 150
- تعیین قلمرو دخالت دولت با نگاه به حکومت ولایتیه و تملیکیّه 158
- اشاره 158
- 3 -نظریه مرحوم نائینی 158
- اشاره 158
- الف) ویژگی های حکومت ولایتیه 159
- ب) ویژگی های حکومت تملیکیه 161
- اشاره 164
- 4 -نظریه شهید صدر 164
- 1- کرامت 165
- الف) ویژگی های خلافت انسان 165
- 2- خلافت و استخلاف 166
- 3- امانت بودن حکومت 167
- 4- مسئول بودن حاکمان 168
- 5- عدالت خواهی 169
- 6- آزادی و برابری انسان ها 170
- ب) ویژگی های حکومت اسلامی در قلمرو دخالت دولت 171
- اشاره 171
- 1- رعایت اخلاق 171
- 2- اساس بودن عدالت و شریعت 172
- 3- غیرمطلقه بودن 173
- 4- ایجاد موازنه میان مصالح فردی و اجتماعی 173
- ج) منطقه الفراغ 174
- 5-تطبیق و بررسی دو نظریه 176
- الف) نقاط اشتراک دو نظریه 176
- اشاره 176
- ج) نقاط اختصاصی نظریه آیت الله شهید صدر 178
- ب) نقاط اختصاصی نظریه مرحوم نائینی 178
- کتابنامه 180
-حوزه خصوصی به معنای اطلاعاتی : نشانگر محرمانه بودن، پنهان بودن، ناشناخته بودن مکاتبات، مذاکرات و پرونده های مربوط به شخص است.
-حریم خصوصی تصمیم گیری : جلوه ای دیگر از خلوت و حریم خصوص است. به این معنا حوزه خصوصی، ناظر به اموری چون آزادی، رهایی، انتخاب یا استقلال در تصمیم گیری درباره روابط جنسی، تولید مثل، ازدواج، خانواده و مراقبت های بهداشتی است. (1)
بنابراین، مفهوم حوزه خصوصی و به دنبال آن، حق بر خلوت و محرمیت به جای اشاره به یک مفهوم عینی و مشخص، به یک مفهوم انتزاعی اشاره دارد که به امور متعددی باز می گردد. در واقع حرمت مسکن و محل اقامت شخص، عدم جواز دستیابی به مذاکرات و نامه هایی که شخص مایل است آنها را پنهان نگاه دارد، حق داشتن نسبت به افکار و عقاید واختیار تصمیم گیری درباره امور شخصی، همه و همه جلوه هایی از حق بر خلوت است.
به سختی می توان اثبات کرد که حق بر خلوت همانند یکی از حقوق شهروندی در چه زمانی مطرح شده است. گفته می شود حق بر خلوت، نخستین بار در مقاله ای که در سال 1890 توسط سامویل وارن و لوییس براندیز، نگارش یافت، مطرح شد. فیلسوفان و انسان شناسان از دیرباز با آگاهی از اهمیت این قلمرو در زندگی انسانی درباره آن سخن گفته اند. (2)
2- حوزه خصوصی به معنای مبادله کالا و کار اجتماعی
در طرح هابرماس بخش های حیات انسانی، حوزه خصوصی مبادله کالا و کار اجتماعی نیز گونه ای از قلمرو خصوصی است. این همان بخشی است که اقتصاددانان آن را بخش خصوصی می نامند. باید توجه داشت که اقتصاد بخش خصوصی، به فعالیت
اقتصادی اشخاص به طور فردی محدود نمی شود؛ بلکه فعالیت ها و تلاش های اقتصادی ای که به صورت گروهی در قالب شرکت ها و مؤسسات غیردولتی انجام می شود نیز اقتصاد بخش خصوصی است. (3)
1- (1) . رحیم نوبهار، حمایت حقوق کیفری از حوزه های عمومی و خصوصی، ص 49.
2- (2) . همان، ص 50.
3- (3) . همان، ص 51.