جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 39

یکم: اصل رضایت و مقبولیت عامه: مفهوم رضایت شهروندان در انتخاب و پیروی از حکومت، از عناصر اساسی دموکراسی به حساب می آید. (1) امروزه مشروعیت حکومت ها دررژیم های مردم سالار، به همین مقبولیت همگانی تفسیر شده است.

دوم: اصل مشارکت: نظارت و مشارکت انتخاب گرانه شهروندان، در تصمیم گیری ها، از انحصاری شدن روند تصمیم سازی و حاکمیت دائمی گروه و تفکر خاص جلوگیری می کند. (2)

سوم: اصل برابری: (3)برابری شهروندان در برابر قانون و یا برابری فرصت ها برای همگان را مؤلفه دیگر دموکراسی دانسته اند.

چهارم: آزادی: آزادی گفتار، نوشتار، اجتماع، دادخواهی، آزادی عقیده و ایمنی از تجاوز خودسرانه دولت صورت های مختلف از آزادی هستند که در حکومت مردم سالاری در نظر گرفته شده است.

پنجم: قانون: این اصل، نگهدارنده و پاسدار آزادی های حقوق فردی است. (4) چه اینکه بدون قانون آزادی نیز همواره در معرض تهدید و زوال خواهد بود.

ششم: حاکمیت مردم: (حاکمیت اکثریت) حاکمیت مردم از اصول اساسی دموکراسی است (5) و حکومت های مردم سالار، اصل حاکمیت، به عنوان یکی از اصول مادر مطرح است و در واقع مؤلفه های دیگر، جلوه های جزئی تری از آن هستند. (6)

هفتم: شهروندی: شهروند فردی است که در رابطه با یک دولت در نظر گرفته می شود که از سویی برخوردار از حقوق مدنی است و از سوی دیگر مکلف به انجام تکالیف در برابر دولت است. (7) شأن شهروند یکی از اصلی ترین مفاهیم اساسی حکومت های مردم سالار شمرده می شود.

1- (1) . همان.
2- (2) . همان، ص 274.
3- (3) . Eguality.
4- (4) . همان.
5- (5) . حسین بشیریه، آموزش دانش سیاسی، ص 341.
6- (6) . عبدالرسول بیات، ص 274.
7- (7) . همان، ص 275.