جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 44

4. تشکیل احزاب و انجمن های سیاسی؛

5. قانون مداری و برابری عموم جامعه - حتی شخص رهبری - و سران قوا در برابر قانون؛

6. حفظ حریم و حقوق اقلیت ها و مخالفان؛

7. اقتصاد آزاد و مشروع؛

8. دولت مسئول و پاسخ گو و... . (1)

2- اهداف مردم سالاری دینی

اشاره

اهداف بلند مردم سالاری در منشور فرمانروایی امام امیرالمؤمنین علیه السلام به کارگزار لایق و برجسته او مالک اشتر بیان شده است؛ (2) چنان که در مقدمه و طلیعه آن به چهار مؤلفه اساسی اشاره کرده است. آنجا که می فرماید:

«جبایه خراجها وجهاد عدوّها واستصلاح اهلها وعماره بلادها»؛ (3)

تأمین منابع مالی دولت اسلامی، تأمین امنیت، فراگیری آموزش و پرورش، پیگیری فرایند توسعه و عمران به عنوان اهداف بلند دولت دینی بیان شده است که هرکدام را به طور اجمال مورد بررسی قرار می دهیم.

یکم) تأمین منابع مالی دولت اسلامی

دولت دینی نیز همانند هر دولت و حکومت دیگر نیازمند تأمین منابع مالی است. حکومتی که از منابع قابل قبولی مالی بهره مند نیست در واقع دولت خنثی و فلجی است که کاری را از پیش نخواهد برد. ازاین رو، تأمین منابع مالی در حکومت دینی ارزش فراوان دارد. تفاوتی که حکومت مردم سالار دینی با سایر حکومت ها دارد، این است که در بسیاری از حکومت ها، درآمدهای دولت در خدمت مقاصد خاصی به کار می رود. در رژیم دیکتاتوری، تنها در اختیار دستگاه حاکم و برای تقویت بنیان حاکمیت قرار می گیرد؛ اما در حکومت مردم سالار دینی تأمین منابع

1- (1) . همان، ص 92.
2- (2) . دکتر نجف لک زایی، جلسه درس فقه سیاست داخلی، مدرسه عالی فقه و معارف اسلام، تاریخ26/ 1378/8.
3- (3) . نهج البلاغه، «عهدنامه مالک اشتر»، نامه 53.