جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 77

1 -مشروعیت

اشاره

مشروعیت به معنای قانونی بودن یا طبق قانون بودن است. در گذشته، در اروپای سده های میانه هم به همین معنا به کار می رفت. (1)

واژه «مشروعیت» در اشاره به روش های سنتی، اصول قانون اساسی و انطباق با سنت ها به کار برده می شود. بعد از آن هم مرحله ای فرا رسید که عنصر «رضایت» نیز به آن افزوده شده و رضایت پایه و اساس فرمانروایی مشروع دانسته شد. (2)

معنای مشروعیت در عصرهای مختلف دچار نوسان و تغییر گردیده است؛ زیرا در سده های میانه برای بیان رضایت و پذیرش و یا مخالفت با غصب حکومت به کار برده شد. اما امروزه همه انقلاب ها یا کودتاها را می توان نامشروع نامید، بنابراین، اصول جدید مشروعیت جای اصول قدیمی را گرفته است. (3) در حکومت های دموکراتیک، مشروعیت از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا دموکراسی بر پایه رضایت مردم استوار است و در صورت نبود مشروعیت و رضایت، حکومت اعتماد عمومی را از دست خوهد داد (4) و سر انجام ساقط خواهد شد.

در نظریه های دموکراسی، مشروعیت را کم و بیش امر بدیهی تلقی می کنند که پایداری دموکراتیک موجب مشروعیت است. نخبگان و توده ها باید در این باور مشترک باشند که

1- (1) . بنیادهای علم سیاست، ص 105.
2- (2) . همان.
3- (3) . همان.
4- (4) . همان.