جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 8

با توجه به ریشه لغوی واژه دموکراسی، معلوم می شود که این کلمه، یک واژه یونانی است که در قرن شانزدهم به صورت واژه فرانسوی دموکراتی (1) وارد زبان انگلیسی شد. بر اساس این ترکیب اشتقاقی، دموکراسی به معنای نوعی از حکومت است که در آن، بر خلاف حکومت های مونارشی و اشرافی، مردم حکومت می کنند. بنابراین، «حکومت مردم بر مردم» یا «حکومت به وسیله مردم» که مفهوم اصلی دموکراسی تلقی گردیده است، هرچند در ظاهر، مفهوم روشنی دارد، ولی تاریخ این نظریه، به ویژه در قرن بیستم، نشان می دهد که این اصطلاح یکی از بحث برانگیزترین مباحث چالش دار، در حوزه علوم سیاسی - اجتماعی بوده است.

ج) مفهوم مردم سالاری دینی

مردم سالاری دینی، به معنای روش و شیوه زندگی سیاسی مردمی است که نظام دینی را برگزیده اند و این نظام، تضمین کننده آزادی، استقلال، رضایت مندی، مشارکت سیاسی و اجرای عدالت اجتماعی - سیاسی مردم و پذیرش حاکمیت شریعت در زندگی سیاسی آنان باشد. (2) در نظام مردم سالار دینی، دو جنبه مورد توجه است: 1) مشروعیت نظام؛ 2) مقبولیت و رضایت مردم. گردآمدن این دو مؤلفه اساسی، نظام مردم سالار دینی را تشکیل می دهد و مشروعیت ذاتی حاکمیت در نظام مردم سالاری دینی، برخاسته از اراده الهی است.

د) مفهوم مشروعیت و مقبولیت

مشروعیت به معنای قانونی بودن و یا طبق قانون بودن است. در اروپای سده میانه هم به همین معنا به کار رفته است. بعدها عنصر «رضایت» هم بدان افزوده شد. در عصر کنونی، «مشروعیت» عمل دولت، به معنای باور عمومی جامعه مبنی بر به حق بودن قدرت دولت برای وضع و اجرای قوانین است بدین سان دولت، بالاترین